Deprogramlama
Deprogramming
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllar boyunca katı kuralları olan ve dış dünyayla bağları koparılmış kıyametçi bir tarikatta yaşayan genç bir yetişkin, aile üyelerinin çabalarıyla gruptan çıkarılır. Tarikatın dünya görüşünü mutlak bir gerçeklik olarak benimsemiş olan bireye, eski eleştirel düşünce becerilerini, mantıksal sorgulama yetisini ve özgür iradesini yeniden kazandırmak amacıyla uzmanlar eşliğinde yürütülen sistematik bilişsel destek oturumları uygulanır.
Derin Analiz
Deprogramlama, özellikle manipülatif ve zorlayıcı totaliter gruplardan ayrılan veya çıkarılan kişilerin, maruz kaldıkları zihinsel yönlendirme ve telkin etkilerini kırmak için tasarlanmış psikolojik bir müdahale stratejisidir. Tarihsel olarak zorlayıcı ikna (coercive persuasion) ve beyin yıkama literatürüyle yakından ilişkilidir. Klinik ve adli psikoloji bağlamında, bu sürecin etkililiği ve etik boyutları uzun süredir tartışmalıdır. Birçok psikolog, zorlayıcı müdahalelerin bireyde ikincil travmalara yol açabileceğini belirtirken, destekleyici ve bilişsel esneklik kazandıran yeniden yapılandırma yaklaşımlarını savunur. Süreç, bireyin özerkliğini yeniden kazanmasını hedefler ancak uygulanan tekniklerin doğası gereği bireysel haklar ve rıza konularında hukuki ve etik incelemelere tabidir.
Etimoloji
İngilizce kökenli bir terim olup, Latince 'dis-' (uzaklaştırma, tersine çevirme) öneki ile Grekçe 'programma' (önceden yazılmış yazı, plan) sözcüğünün birleşimiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Beyin yıkama (brainwashing) ile sıklıkla karıştırılır; beyin yıkama bireye inançların empoze edilme sürecini ifade ederken, deprogramlama bu empoze edilen inançları tersine çevirme çabasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
İntrapsikik Çatışma
İntrapsikik Çatışma
İntrapsychic Conflict
Psikanalitik teoride, id, ego ve süperego gibi zihinsel yapılar veya çelişkili dürtüler ile arzular arasında psyche içinde yaşanan karşıt güçlerin çatışması.
İncele
Gelişimsel Gerilik
Gelişimsel Gerilik
Developmental Retardation
Bireyin entelektüel, motor, algısal, dilsel veya sosyal alanların herhangi birinde ya da tamamında normal yaş beklentilerinin belirgin şekilde gerisinde kalması durumu.
İncele
Narcan
Narcan
Narcan
Opioid aşırı dozlarının etkilerini hızla tersine çevirmek için kullanılan saf bir opioid reseptör antagonisti olan naloksonun ticari adıdır.
İncele
Koulrofobi
Koulrofobi
Coulrophobia
Palyaçolara karşı duyulan aşırı, kalıcı ve mantıksız korku; bu figürlerin bulunduğu ortamlardan kaçınma veya yoğun kaygıyla katlanma durumu.
İncele