Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Dexedrine

Dexedrine

Tanım

Dekstroamfetamin sülfat içeren, merkezi sinir sistemini uyarıcı etkili bir farmakolojik ajan ve ticari müstahzardır.

Örnek Vaka / Uygulama

Yetişkin DEHB tanısı alan ve günlük akışını sürdürmekte, odaklanmakta kronik güçlük çeken bir hastaya, klinik gözetim ve titrebe edilmiş doz protokolü ile Dexedrine reçete edilir; hasta, bilişsel görevlerde dikkat sürekliliğinde belirgin bir artış rapor eder.

Derin Analiz

Dexedrine, amfetaminin sağa dönük (dextro) izomeri olan dekstroamfetaminin farmasötik adıdır. Nörobiyolojik düzeyde, presinaptik nöronlardan dopamin ve norepinefrin salınımını tetikler ve bu nörotransmitterlerin geri alımını (reuptake) bloke ederek sinaptik aralıktaki konsantrasyonlarını belirgin şekilde artırır. Prefrontal korteks ve bazal ganglionlar üzerindeki bu katekolerjik aktivasyon artışı; dikkat süresini uzatma, dürtüselliği bastırma ve motor uyanıklığı sağlama mekanizmasıyla işlev görür. Klinik pratikte başta Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile narkolepsi tedavisinde reçete edilir. Güçlü bir sempatomimetik profile sahip olduğundan, uzun süreli ve kontrolsüz kullanımlarda tolerans gelişimi, psikolojik bağımlılık ve kardiyovasküler sistem üzerinde potansiyel yan etkiler doğurabilir.

Etimoloji

İngilizce 'dextroamphetamine' (dekstroamfetamin) bileşiğinin ticari ve kısaltılmış türetilmiş ismi; Latince 'dexter' (sağ taraf, sağa dönük) kökünden gelen stereoizomer tanımına dayanır.

Karıştırmayın

Ritalin (metilfenidat bazlı olup etki mekanizması kısmen farklıdır); Adderall (farklı amfetamin tuzlarının kombinasyonunu içerir).