Disbuli
Dysbulia
Tanım
Düşünme, dikkat sürdürme ya da bir düşünce akışını takip etme süreçlerinde yaşanan güçlük ile karakterize irade zayıflığı durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirmede, 42 yaşındaki bir hastanın günlük gazete makalesini okurken paragrafin ortasında odağını tamamen kaybetmesi, basit bir alışveriş listesi hazırlarken bile kararsızlık yaşayıp zihinsel tükenmişlik bildirmesi disbuli tablosuna örnek oluşturur.
Derin Analiz
Disbuli, istencin (volition) ve yürütücü işlevlerin bozulmasıyla kendini gösteren nöropsikolojik bir tablodur. Prefrontal korteks ile bazal ganglionlar arasındaki nöral devrelerin işlevselliğinde meydana gelen aksamalardan kaynaklandığı düşünülmektedir. Bireyin hedefe yönelik davranış başlatma, karar verme ve sürdürme kapasitesini kısıtlar. Tam bir irade kaybı (abulia) düzeyinde olmamakla birlikte, zihinsel enerjinin organize edilmesinde belirgin bir yavaşlama ve direnç düşüklüğü ile seyreder. Çeşitli nöropsikiyatrik bozukluklarda, depresif tablolarda ve organik beyin hasarlarında ikincil bir belirti olarak gözlemlenebilir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'dys-' (zorluk, bozukluk, kusurlu) ve 'boulē' (irade, niyet, istek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Abuli (iradenin tamamen ortadan kalkması durumu; disbuli ise daha hafif şiddette bir güçlük veya zayıflıktır) ve Apati (duygusal tepkisizlik ve ilgisizlik hali; disbuli ise doğrudan irade ve düşünce akışının işleyişini hedef alır).