Duygu Odaklı Başa Çıkma
Emotion-focused Coping
Tanım
Bireyin stres kaynağını değiştirmek yerine, bu stresörün tetiklediği olumsuz duygusal reaksiyonları ve fizyolojik uyarılmışlığı düzenlemeye odaklandığı stres yönetimi stratejisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
İşten çıkarılma riskiyle karşı karşıya kalan ve bu durumu doğrudan kontrol edemeyeceğini fark eden bir bireyin, problemin çözümüne odaklanmak yerine yoğun kaygısını hafifletmek için nefes egzersizleri yapması, durumu 'Bu benim için yeni bir kariyer fırsatının başlangıcı olabilir' şeklinde yeniden çerçevelemesi veya bir terapistle görüşmesi duygu odaklı başa çıkma örneğidir.
Derin Analiz
Richard S. Lazarus ve Susan Folkman'ın 1984 yılında geliştirdikleri Stres ve Başa Çıkma Teorisi'ne dayanan bu mekanizma, genellikle bireyin stres yaratan durumu değiştiremeyeceğine inandığı durumlarda devreye girer. Problem odaklı başa çıkmanın aksine, buradaki amaç dışsal çevreyi manipüle etmek değil, içselhomeostaziyi korumaktır. Bilişsel yeniden çerçevelendirme, meditasyon, dua, kaçınma, sosyal destek arama veya inkâr gibi hem adaptif hem de maladaptif geniş bir araç setini barındırır. Uzun vadede yalnızca kaçınma temelli kullanıldığında psikopatolojik riskleri artırabilirken, kısa vadeli akut stres yönetiminde adaptif bir tampon görevi üstlenir.
Etimoloji
Fransızca 'émotion' [heyecan, duygu] ve Eski İngilizce 'copen' [vurmak, mücadele etmek, başa çıkmak] kelimelerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Problem odaklı başa çıkma ile sıklıkla karıştırılır; problem odaklı başa çıkmada stres kaynağının kendisi (çevre) değiştirilmeye çalışılırken, duygu odaklı başa çıkmada stresörün yarattığı duygusal etki (öz-düzenleme) hedef alınır.