Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Duygusal Katılık

Affective Rigidity

Tanım

Bireyin değişen çevresel ve sosyal koşullara rağmen duygusal tepki kalıplarını esnetememesi ve aynı duygulanım durumunu sürdürmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik değerlendirme sırasında, yakın zamanda sevdiği birini kaybettiğini son derece düz ve değişmeyen bir ses tonuyla anlatan, ardından sıradan bir hava durumundan bahsederken de aynı yoğun öfke veya kayıtsızlık ifadesini koruyan bir şizofreni hastası.

Derin Analiz

Duygusal katılık, bireyin içsel ya da dışsal uyaranlardaki bağlam değişimlerine uygun olarak affektini (duygulanımını) ayarlayamamasıyla karakterizedir. Nörobiyolojik açıdan, prefrontal korteksin amigdala ve limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolünün zayıflaması veya striatal devrelerdeki işlev bozuklukları ile ilişkilendirilir. Klinik pratikte sıklıkla Obsesif-Kompülsif Bozukluk (OKB) ve şizofreni spektrum bozukluklarında gözlenir. OKB bağlamında hastanın belirli bir düşünce veya ritüel etrafında kilitlenmesi duygusal esnekliği ortadan kaldırırken, şizofrenide düz veya kısıtlı duygulanımın ötesinde, belirli bir duygunun (örneğin öfke veya şüphe) durumsal bağlamdan bağımsız olarak sabitlenmesi şeklinde kendini gösterir.

Etimoloji

Latince 'affectus' (duygu, ruh hali, tutku) ve Latince 'rigidus' (sert, katı, bükülmez) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Düz Duygulanım (Flat Affect - duygusal ifadenin genel olarak azalması veya yokluğu), Duygusal Labilite (Emotional Lability - duyguların hızla ve aşırı derecede değişkenlik göstermesi) ve Aleksitimi (Alexithymia - duyguları tanıma ve adlandırma güçlüğü). Duygusal katılık bunlardan farklı olarak mevcut duygulanımın duruma uyum sağlamayacak ölçüde sabit ve dirençli olmasıdır.