Ekstrapiramidal Diskinezi
Extrapyramidal Dyskinesia
Tanım
Piramidal sistem dışındaki motor yolların veya bazal ganglion devrelerinin işlev bozukluğuna bağlı olarak ortaya çıkan, istemli hareketlerin bozulmasıyla karakterize titreme, spazm, tik ve kas katılığı gibi durumların bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısıyla yüksek potansiyelli bir antipsikotik (örneğin haloperidol) tedavisi alan bir hastanın, birkaç hafta içinde ellerinde istemsiz ritmik titremeler, yüzde istemsiz kasılmalar ve yürürken kollarını sallayamama gibi ekstrapiramidal bulgular sergilemesi.
Derin Analiz
Ekstrapiramidal diskinezi, beyin sapı ve bazal ganglionların (putamen, kaukat çekirdek, globus pallidus, substantia nigra) karmaşık motor kontrol ağlarındaki nörotransmitter dengesizliklerinden (özellikle dopaminerjik yolakların blokajı veya aşırı uyarılması) kaynaklanır. Genellikle birinci nesil (tipik) antipsikotik ilaçların dopamin D2 reseptörlerini bloke etmesinin iatrojenik bir sonucu olarak görülür. Akatazi, akut distoni ve tardif diskinezi gibi alt klinik görünümleri içerir. Hareketin akıcılığını, tonusunu ve postüral stabiliteyi düzenleyen nigrostriatal yoldaki dopaminerjik yetersizlik, istem dışı hiperkinetik veya hipokinetik hareket bozukluklarına zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'extra-' [dışında] + Yunanca 'pyramis' [piramit, piramidal traktüs anlamında] ve Yunanca 'dys-' [bozuk, anormal] + 'kinesis' [hareket] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Serebellar ataksi ile sıklıkla karıştırılır; ataksi denge ve koordinasyon kusuruyken, ekstrapiramidal diskinezi temel olarak kas tonusu düzensizlikleri ve istem dışı anormal hareketlerle karakterizedir.