Geriye Dönük İnceleme
Retrospection
Tanım
Geçmişte yaşanmış bir deneyimi, öğrenme araştırmalarındaki gibi güdümlü şekilde ya da bir durumu değerlendirirken kendiliğinden zihinsel olarak gözden geçirme ve değerlendirme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoterapi seansında danışanın, çocukluğunda yaşadığı belirli bir çatışmayı bugünkü yetişkin perspektifiyle yeniden ele alarak 'O an neden öyle tepki verdiğimi şimdi daha iyi anlıyorum' demesi geriye dönük incelemenin klinik bir örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında geriye dönük inceleme, otobiyografik belleğin aktif bir şekilde taranmasını gerektiren karmaşık bir üstbilişsel (metacognitive) mekanizmadır. Bu süreç, sadece anıların depolandığı yerden geri çağrılması (retrieval) değil, aynı zamanda şimdiki zamanın bilişsel süzgeci ve güncel duygulanım durumu ile yeniden yapılandırılmasıdır. Nörobiyolojik düzeyde; prefrontal korteksin yürütücü işlevleri ile hipokampal ağların geçmişe dair epizodik izleri birleştirmesiyle gerçekleşir. Ancak bu durum, bellek yanılsamaları ve geriye dönük yanlılık (hindsight bias) gibi metodolojik sınırlamalara da açık bir zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'retro-' (arkaya, geriye doğru) ve 'spectare' (bakmak, incelemek) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir; geçmişe bakış eylemini ifade eder.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Otobiyografik Bellek
Otobiyografik Bellek
Autobiographical Memory
Bireyin kendi yaşam öyküsüne ait epizodik deneyimler ile anlamsal bilgileri bütünleştiren, kimlik oluşumunun temelini atan kalıcı bellek sistemidir.
İncele
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele
İçgörü
İçgörü
İnsight
Bir problemin çözümüne belirgin ve ani bir şekilde varılması veya bireyin kendi psikolojik dinamiklerini, duygusal durumunu ve davranışlarının kökenini net bir şekilde fark etmesi.
İncele