Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

GHB

GHB

Tanım

Merkezi sinir sistemini baskılayan, hem tıbbi tedavilerde kullanılan hem de kötüye kullanım potansiyeli yüksek olan güçlü bir sedatif ve GABA metaboliti.

Örnek Vaka / Uygulama

Acil servise ani bilinç kayması, bradikardi ve solunum depresyonu bulgularıyla getirilen bir hastanın toksikolojik taramasında tespit edilen GHB, hastanın alkolle birlikte yüksek doz madde aldığını ve kısa süreli retrograd amnezi yaşadığını doğrulamıştır.

Derin Analiz

GHB (Gama-hidroksibütirik asit), temel inhibitör nörotransmiter olan GABA'nın endojen bir metabolitidir. Beyindeki spesifik GHB reseptörleri ve GABA-B reseptörleri üzerinden agonist etki göstererek nöronal aktiviteyi inhibe eder. Farmakolojik profili doza bağımlı olarak dramatik değişiklikler gösterir; düşük dozlarda öfori ve gevşeme sağlarken, yüksek dozlarda derin sedasyon, amnezi ve komaya yol açabilir. Klinik bağlamda narkolepsi tedavisinde (katatlepsi ve aşırı gündüz uykululuğu yönetimi) ve alkol yoksunluk sendromlarının tedavisinde kontrollü olarak reçetelendirilir. Ancak amnezi ve bilinç kaybı tetikleme kapasitesi nedeniyle kötü niyetli kullanımda 'date-rape' (randevu tecavüzü) maddesi olarak da anılmaktadır. Alkol veya diğer merkezi sinir sistemi depresanlarıyla kombinasyonu sinerjistik bir etki yaratarak ölümcül solunum depresyonuna neden olabilir.

Etimoloji

Kimyasal formülden türetilmiş kısaltma: Gamma-hidroksibütirik asit (İngilizce 'gamma-hydroxybutyrate').

Karıştırmayın

Benzodiazepinler ve barbitüratlar ile benzer sedatif etkiler gösterse de, GHB endojen bir GABA türevi olması ve farklı reseptörkinetiği sergilemesi bakımından farmakolojik olarak ayrışır.