Gizil Öğrenme

Latent Learning

Tanım

Bilinçli bir çaba, niyet veya pekiştireç olmaksızın gerçekleşen ve ancak belirli bir motivasyon veya ihtiyaç ortaya çıktığında performansa dönüşen bilgi edinim sürecidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Her gün işe giderken aynı toplu taşıma rotasını kullanan bir sürücünün, aracı kullanan arkadaşının ani rahatsızlığı sonucu direksiyona geçip daha önce hiç sürmemesine rağmen tüm dönüşleri ve trafik işaretlerini hatasız takip ederek hedef noktaya ulaşması gizil öğrenmenin klasik bir tezahürüdür.

Derin Analiz

Edward C. Tolman tarafından bilişsel psikoloji ve davranışçılık arasındaki geçiş sürecinde kavramsallaştırılan gizil öğrenme, klasik ve edimsel koşullandırmanın 'pekiştirme olmaksızın öğrenme gerçekleşmez' dogmasını sarsmıştır. Bireyin çevresini pasif bir uyarıcı-tepki zinciriyle değil, aktif bir bilişsel haritalama (cognitive mapping) süreciyle kodladığını gösterir. Bilgi bellekte örtük (implicit) olarak depolanır; dışsal bir ödül veya zorunluluk belirene kadar davranışsal bir çıktısı gözlenmez. Nörobiyolojik düzeyde, hipokampal ve neokortikal ağların deneyim sırasında farkındalık dışı sinaptik güçlendirme (LTP) süreçleriyle yapılandığını, ancak yürütücü işlevlerin devreye girmesiyle bu bilginin araçsal davranışa dönüştüğünü işaret eder.

Etimoloji

Latince 'latere' (gizli olmak, saklanmak) fiilinden türetilen 'latens' kelimesi ile İngilizce 'learning' (öğrenme) teriminin birleşiminden oluşmuştur.

Karıştırmayın

Örtük bellek (implicit memory) ve tesadüfi öğrenme (incidental learning) ile sıklıkla karıştırılır. Örtük bellek bilgiyi saklama sistemiyken, gizil öğrenme bilginin edinilme sürecidir; tesadüfi öğrenme ise genellikle dikkat edilmeyen detayların farkında olmadan hafçaya kazınmasını ifade eder ancak gizil öğrenmede performansın sergilenmesi için sonradan motivasyon şarttır.

Keşfetmeye Devam Edin

Bilişsel Harita

Cognitive Map

Bireyin çevresel ilişkileri ve mekansal ipuçlarını zihinsel olarak kodlayarak oluşturduğu, yön bulma ve çevreye uyum sağlamayı mümkün kılan içsel temsil.

İncele

Örtük Bellek

İmplicit Memory

Geçmişteki deneyimlerin, bilinçli bir hatırlama çabası veya farkındalık olmaksızın davranışları ve performansları dolaylı olarak etkilediği uzun süreli bellek türü.

İncele