Görgülcülük
Empiricism
Tanım
Tüm bilginin ve olgusal gerçekliğin temelinin duyusal deneyime dayandığını, doğuştan gelen zihinsel fikirlerin bulunmadığını savunan epistemolojik ve bilimsel yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikolojide fobik bir reaksiyonun tedavisinde görgül/ampirik yaklaşım, hastanın korku tepkisinin doğuştan gelen irrasyonel bir özden ziyade, geçmişte maruz kaldığı travmatik bir duyusal deneyim (örn. köpek saldırısı) sonucu koşullanma yoluyla öğrenildiği varsayımıyla ele alınır; tedavi de yine yeni yaşantılar ve duyusal deneyimler (maruz bırakma terapisi) üzerinden yapılandırılır.
Derin Analiz
Görgülcülük, bilgi kuramının (epistemoloji) yanı sıra modern bilimsel metodolojinin ve psikolojinin ampirik temelini oluşturur. John Locke, George Berkeley ve David Hume gibi Aydınlanma filozofu ve düşünürlerin eserleriyle sistematikleşen bu yaklaşım, insan zihninin doğuştan boş bir levha ('tabula rasa') olduğu hipoteziyle yola çıkar. Zihnin en karmaşık soyut kavramları bile basit duyumların çağrışım (associationism) yasaları aracılığıyla birleşmesinden türettiğini öne sürer. Psikoloji disiplini açısından bakıldığında, görgülcülük metodolojik olarak iç gözlem ve deneysel gözlemi ön plana çıkarırken; özellikle 20. yüzyıldaki davranışçılık akımında (Watson, Skinner) en radikal formunu bulmuştur. Bireyin davranışının, kişiliğinin ve öğrenme süreçlerinin tamamen çevresel uyarıcılar ve yaşantılar yoluyla şekillendiğini iddia eder.
Etimoloji
Latince 'empiricus' [deneyci, hekim] kelimesinden türemiş olup, kökeni Antik Yunanca 'empeiria' [εμπειρία - deney, tecrübe] sözcüğüne dayanır; bu terim de 'en-' [içinde] ve 'peira' [deneme, kılavuz, geçit] köklerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Rasyonalizm (Akılcılık) ile sıkça karıştırılır; rasyonalizm bilginin kaynağını akıl ve doğuştan gelen ilkeler olarak görürken, görgülcülük yalnızca duyum ve dış deneyimi kabul eder. Pozitivizm ile de yakın akrabadır ancak pozitivizm daha dar bir mantıksal doğrulama çerçevesine odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Davranışçılık
Behaviorism
Psikolojinin konusunun öznel zihinsel süreçler değil, yalnızca nesnel olarak gözlemlenebilir ve ölçülebilir davranışlar olması gerektiğini savunan bilimsel ekol.
Epistemoloji
Epistemology
Bilginin doğasını, kaynağını, kapsamını, sınırlarını ve doğruluğun gerekçelendirilmesini inceleyen felsefe ve bilişsel bilimler dalıdır.