Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hepatik Ensefalopati

Hepatic Encephalopathy

Tanım

Karaciğer fonksiyon bozukluğuna bağlı olarak kanda ve dokularda amonyak birikimiyle ortaya çıkan, bilişsel işlevlerde ve motor becerilerde bozulmayla seyreden metabolik beyin bozukluğu.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik siroz tanısı bulunan 58 yaşındaki erkek hasta, yakınları tarafından son iki gündür gün ve saat bilincinin kaybolduğu, uygunsuz konuşmalar yaptığı ve ellerinde kaba titremeler (asteriksis) başladığı şikayetiyle acil servise getirilir. Yapılan tetkiklerde kan amonyak seviyesinin kritik düzeyde yüksek olduğu ve hastanın minimal hepatik ensefalopati evresinden grade 2 ensefalopatiye ilerlediği saptanır.

Derin Analiz

Hepatik ensefalopati, karaciğerin toksik maddeleri, özellikle de amonyağı, üreye çevirerek detoksifiye edememesi sonucu systemic dolaşıma geçen bu neurotoksik moleküllerin kan-beyin bariyerini aşmasıyla tetiklenir. Beyin parankiminde astrositler amonyağı glutamine dönüştürür; bu durum intrasellüler ozmotik basıncı artırarak astrosit şişmesine (sitotoksik ödem) ve nörotransmisyonda (özellikle glutamaterjik ve GABAerjik sistemlerde) ciddi dengesizliklere yol açar. Klinik tabloda asteriksis ( flapping tremor), dikkat eksikliği, konfüzyon, uyku ritmi bozuklukları ve ilerleyici evrelerde hepatik koma gözlenir. Tanı, hastanın klinik evrelemesi (West Haven Kriterleri) ve amonyak düzeylerinin yanı sıra altta yatan karaciğer patolojisinin tespiti ile konur.

Etimoloji

Yunanca 'hēpar' [karaciğer] + 'enkephalos' [beyin] + 'pathos' [hastalık/acı çekme] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Alzheimer demansı ve üremik ensefalopati ile karıştırılabilir; ayırt edici temel faktör hepatik ensefalopatinin akut veya kronik karaciğer disfonksiyonuyla doğrudan ilişkili olması ve tipik olarak asteriksis ile dalgalanan bilinç durumu göstermesidir.