Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İntrojeaktif Kişilik

İntrojective Personality

Tanım

Başarı, mükemmeliyetçilik ve dışsal değerlendirmelere aşırı odaklanan; bu standartlar karşılanamadığında ise derin bir değersizlik ve patolojik öz-eleştiri ile karakterize olan psikodinamik bir kişilik gelişim çizgisi.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek lisans tezini kusursuz yazmak için aylardır günde 16 saat çalışan, en ufak bir eksiklikte veya eleştiride kendini 'hiçbir şey beceremeyen bir sahtekar' olarak nitelendiren ve bu yüzden ağır bir tükenmişlik ve depresif çökkünlük yaşayan bir araştırmacının klinik tablosu.

Derin Analiz

Psikanalitik gelişim kuramlarında (özellikle Sidney Blatt'in çalışmalarında) introjeaktif kişilik, anaklitik (ilişkisel) kişilik gelişiminin alternatifi veya muadili olarak konumlandırılır. Bu yapıda birey, erken dönem nesne ilişkilerinde bakım verenlerin koşullu onayını kazanmak için başarıyı ve özerkliği içselleştirir. Üstbenlik (superego) son derece cezalandırıcı ve katıdır. Nörobiyolojik düzeyde, bu sürekli başarı baskısı ve kronik öz-izleme, prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki işleyişte, özellikle hata tespit mekanizmalarından sorumlu anterior singulat korteks (ACC) üzerinde aşırı bir metabolik yük ve hiperaktivite yaratır. Klinik olarak, bu bireyler başarısızlık algısı karşısında depresyonun anaklitik formundan (terk edilme korkusu odaklı) farklı olarak, suçluluk, utanç ve öz-nefret ile kendini gösteren introjeaktif depresyon tablosuna yatkındır.

Etimoloji

Latince 'intro-' (içeriye) ve 'jacere' (atmak, fırlatmak) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir; dışsal nesnelerin, değerlerin veya ebeveyn beklentilerinin bireyin dünyasına aktarılması sürecini ifade eder.

Karıştırmayın

Anaklitik kişilik ile karıştırılır; anaklitik kişilik ilişkiler, yakınlık ve terk edilme korkusu etrafında şekillenirken, introjeaktif kişilik başarı, tanınma, özerklik ve standartlara ulaşamama korkusu etrafında şekillenir.