Kaygı Nesnesi
Anxiety Object
Tanım
Psikanalitik kuramda, asıl kaynağı başka bir yerde olan ve bilinç dışı bir süreçle yer değiştiren kaygının üzerine yüklendiği ikincil odak.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun, otoriter babasıyla yaşadığı yoğun korku ve öfke çatışmasını bilinç düzeyinde bastırması, ardından babasının ses tonu veya kendisiyle ilgili doğrudan hiçbir rasyonel tehlike barındırmayan sokak köpeklerine karşı aşırı ve rasyonel olmayan bir korku (fobi) geliştirmesi; bu senaryoda köpeğin bir kaygı nesnesi olarak işlev görmesidir.
Derin Analiz
Psikanalitik psikopatolojide ve özellikle erken dönem psikanalitik formülasyonlarda kaygı nesnesi, ego savunma mekanizmalarından biri olan yer değiştirme (displacement) mekanizmasının iş başında olduğunu gösterir. Bireyin bastırmak zorunda kaldığı veya bilinç düzeyinde baş edemediği asıl tehdit (örneğin Oidipal dönemdeki baba imagosu ve buna eşlik eden iğdiş edilme korkusu), psişik ekonomiyi korumak amacıyla daha kontrol edilebilir veya sembolik olarak uzak bir dış nesneye yönlendirilir. Freud'un 'Küçük Hans' vakasında klasik örneğini bulan bu süreçte, çocuğun babaya karşı duyduğu ambivalan ve korku dolu libidinal yatırım, atlara karşı geliştirilen bir fobik nesnede somutlaşır. Nörobiyolojik ve bilişsel bilimler açısından bu durum, amigdala öncülüğündeki korku koşullanmasının ve tehdit algısının, beyin tarafından daha somut bir dış tetikleyiciye bağlanarak yatıştırılmaya çalışılmasına karşılık gelir.
Etimoloji
İngilizce 'anxiety' (Latince 'angere' [boğmak, daraltmak, sıkmak] kökünden türetilen 'anxietas') ve Latince 'obiectum' [önüne atılan, karşıda duran şey] kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Fobik nesne (fobik nesne genellikle kaygı nesnesinin klinik tezahürüdür ancak her kaygı nesnesi tam teşekküllü bir fobi yaratmayabilir; geçiş nesnesi [transitional object] ise Winnicottian anlamda bebeğin anneye bağımlılığını azaltan yatıştırıcı bir oyuncak veya battaniyedir ve temel işlevi korkuyu transfer etmek değil, kaygıyı yatıştırıp güven sağlamaktır).
Keşfetmeye Devam Edin
Yer Değiştirme
Displacement
Dürtü, duygu veya davranışların asıl hedeften, daha az tehdit edici ve kabul edilebilir alternatif bir nesne veya kişiye aktarılmasını içeren bilinçdışı savunma mekanizması.
Fobi
-phobia
Belirli nesnelere, durumlara veya bağlamlara karşı gelişen, mantık dışı, aşırı ve sürekli korku ya da kaçınma tepkisi yaratan son ek ve klinik durum.