Kompülsif Yeme
Compulsive Eating
Tanım
Hayal kırıklığı veya hayal kırıklığı gibi duygusal tetikleyicilere bir tepki olarak ya da öğrenilmiş bir davranış sonucunda ortaya çıkan kronik ve aşırı yemek yeme dürtüsüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Otuzlu yaşlarında bir danışanın, iş yerinde yaşadığı yoğun kronik stres ve yöneticisinden gördüğü baskı sonrasında, fiziksel olarak tok olmasına rağmen evdeki tüm atıştırmalıkları kontrolsüzce tüketmesi ve ardından derin bir pişmanlık duyarak bu döngüyü haftada birkaç kez tekrarlaması.
Derin Analiz
Kompülsif yeme, bireyin açlık fizyolojisinden bağımsız olarak, duygusal boşlukları doldurma veya stresle baş etme mekanizması olarak gıdaya yönelmesiyle karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, mezolimbik dopaminerjik ödül sisteminin aşırı uyarılması ve prefrontal korteksin inhibitör kontrolünün zayıflamasıyla doğrudan ilişkilidir. Birey, yemek yeme eylemi sırasında geçici bir rahatlama yaşarken, hemen ardından gelen suçluluk ve utanç döngüsü davranışı pekiştirir. DSM-5 kriterlerinde doğrudan ayrı bir tanı olarak her zaman tıkınırcasına yeme bozukluğu (binge-eating disorder) ile örtüşmese de, benzer bir dürtüsel kontrol kaybı paternini paylaşır.
Etimoloji
Latince 'compellere' (itmek, zorlamak) kökünden türetilen 'compulsus' (zorlanmış) sıfatı ile Eski İngilizce 'etan' (yemek) fiilinin birleşiminden oluşan, kişinin içsel bir baskıyla irade dışı gıda tüketme dürtüsünü ifade eden klinik bir terimdir.
Karıştırmayın
Tıkınırcasına yeme bozukluğu (binge-eating disorder) ile sıklıkla karıştırılır; tıkınırcasına yeme bozukluğu belirli zaman dilimlerinde çok büyük miktarlarda yeme ataklarını ve eşlik eden klinik kriterleri içerirken, kompülsif yeme daha geniş bir duygusal yeme spektrumunu ve dürtüsel yönelimi kapsar.