Kronik Uyum Bozukluğu
Chronic Adjustment Disorder
Tanım
Tanımlanabilir bir psikososyal stres etkenine karşı gelişen ve altı aydan uzun süredir devam eden, belirgin işlevsellik kaybı ve klinik düzeyde sıkıntı ile karakterize ruhsal durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk yaşındaki bir bireyin, iş yerinde uğradığı haksız fesih sonrasında yaşadığı ekonomik ve mesleki kayıpların üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen yoğun bir çaresizlik, işe gitmeme, uykusuzluk ve kronik kaygı yaşayarak günlük yaşam rollerini yerine getirememesi.
Derin Analiz
Uyum bozuklukları, DSM-5 tanı kriterolojisinde stresörle ilişkili bozukluklar spektrumunda yer alır. 'Kronik' nitelemesi, stres etkeni ortadan kalksa dahi semptomların altı aylık eşik süresini aştığını ve süreklilik kazandığını gösterir. Patofizyolojik olarak hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) aksının uzun süreli aktivasyonu, kortizol disregülasyonu ve prefrontal korteksin amigdalik yanıtları regüle etme kapasitesinde azalma ile ilişkilidir. Klinik tabloda depresif duygu durum, kaygı veya davranışsal bozukluklar tek başına ya da kombine halde görülebilir. Kronikleşme sürecinde, bireyin bilişsel esneklik becerilerinin yetersiz kalması ve başa çıkma stratejilerinin (coping strategies) tükenmesi merkezi bir rol oynar.
Etimoloji
Latince 'ad-juxare' (yaklaşmak, uyum sağlamak) kökünden türetilen 'adjustment' ve Yunanca 'chronos' (zaman) kelimesine dayanan 'chronic' terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Major Depresif Bozukluk (MDB) ile sıklıkla karıştırılır; MDB belirli bir dışsal stresöre doğrudan bağımlı değildir ve anhedoni gibi daha derin çekirdek semptomlar barındırır. Ayrıca, travma sonrası stres bozukluğundan (TPTS) ayrılır çünkü tetikleyici olay ölüm, ciddi yaralanma veya cinsel şiddet gibi 'travmatik' eşiği karşılamak zorunda değildir.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyum Bozukluğu
Adjustment Disorder
Tanımlanabilir bir yaşam stresörünün ardından üç ay içinde ortaya çıkan, beklenenden daha şiddetli duygusal veya davranışsal tepkilerle karakterize klinik tablo.
Akut Stres Tepkisi
Acute Stress Response
Canlının ani ve tehdit edici bir çevresel uyaranla karşılaştığında hayatta kalmasını sağlamak amacıyla devreye giren, otonom sinir sisteminin hızlı fizyolojik ve hormonal tepki mekanizmasıdır.