Öz-düzeltme
Self-correction
Tanım
Bir bireyin yaptığı bir hatayı dışarıdan herhangi bir yönlendirme, ipucu veya müdahale olmaksızın tamamen kendi içsel denetimiyle spontane bir şekilde fark edip düzeltmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir nöropsikoloji değerlendirmesi sırasında Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST) çözen bir danışanın, yanlış bir kategoriye kart yerleştirdiğini fark edip, test yöneticisi hiçbir şey söylemeden 'Pardon, kural değişmişti, bunu yanlış yere koydum' diyerek kartı doğru gruba spontane bir şekilde kaydırması.
Derin Analiz
Bilişsel kontrol, üstbiliş (metakognisyon) ve yürütücü işlevlerin (executive functions) en saf görünümlerinden biridir. Ön beyin (prefrontal korteks) ve özellikle anterior singulat korteks (ACC) devreye girerek performans izleme ve hata saptama süreçlerini yönetir. Birey, içsel bir geribildirim döngüsü (internal feedback loop) kurarak çıktılarını anlık olarak denetler; bilişsel uyumsuzluk veya hata sinyali alındığında motor ya da zihinsel planı anında revize eder. Dilbilimde konuşucunun kendi telaffuz veya kelime seçimini anında düzeltmesi olarak gözlemlenirken, bilişsel psikolojide problem çözme ve akıl yürütme süreçlerinin hatasızlaşmasını sağlayan temel adaptif bir mekanizmadır.
Etimoloji
Latince 'se' (kendi, öz) ve 'correctio' (düzeltme, iyileştirme, 'corrigere' [doğrultmak] fiilinden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Dışsal düzeltme (external correction) ile karıştırılır; temel fark, öz-düzeltmede dışarıdan hiçbir uyarıcı veya düzeltici geribildirim gelmemesidir. Ayrıca üstbilişsel farkındalık ile iç içedir ancak farkındalık sadece bilme haliyken, öz-düzeltme aktif bir eylemdir.
Keşfetmeye Devam Edin
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele
Bilişsel Kontrol
Bilişsel Kontrol
Cognitive Control
Zihinsel işlemleri organize eden, planlayan ve zamanlayan üst düzey bilişsel süreçler bütünü.
İncele