Özkıyım Girişimi
Attempted Suicide
Tanım
Bireyin kendi yaşamına son verme amacı taşıyan ancak ölümcül sonuçlanmayan kasıtlı eylemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşında, yakın zamanda boşanmış ve işini kaybetmiş bir erkek bireyin, yoğun umutsuzluk ve dürtüsel bir kararla yüksek doza yakın ilaç alarak hastaneye kaldırılması ve psikiyatri ünitesinde acil müdahale altına alınması.
Derin Analiz
Özkıyım girişimi, klinik psikoloji ve psikiyatri literatüründe çok boyutlu bir kriz durumu olarak ele alınır. Biyolojik, psikolojik ve sosyolojik faktörlerin karmaşık bir etkileşimi sonucu ortaya çıkar. Nörobiyolojik düzeyde; serotonerjik sistemin işlev bozuklukları, prefrontal korteksteki yürütücü işlev deficits (özellikle dürtü kontrolü ve problem çözme becerilerindeki yetersizlikler) karar verme süreçlerini doğrudan etkiler. DSM-5 kapsamında 'intihar davranısı bozukluğu' başlığı altında değerlendirilebilecek bu olgu, sıklıkla major depresyon, bipolar bozukluk, madde kullanım bozuklukları ve psikotik spektrum bozuklukları gibi klinik tablolarla komorbidite gösterir. Umutsuzluk, çocukluk çağı travmaları (fiziksel veya cinsel istismar), mükemmeliyetçilik ve genetik yatkınlık (aile öyküsü) en güçlü prediktörler arasındadır.
Etimoloji
Latince 'suicidium' (sui: kendi + caedere: öldürmek) sözcüğünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Özkıyım düşüncesi (suicidal ideation) ile sıklıkla karıştırılır; ideasyon ölüm fantezilerini veya planlamasını içerirken, girişim eyleme dökülmüş fiziksel davranıştır. Ayrıca gayri iradi kendine zarar verme (non-suicidal self-injury - NSSI) davranışından, ölüm niyeti taşımaması yönüyle kesin olarak ayrılır.