Senaryo Teorisi
Script Theory
Tanım
Bireylerin sosyal durumlar ve yaşam olayları karşısındaki yaklaşım ve tepkilerinin, erken yaşlarda öğrenilen ve içselleştirilen duyuşsal sahneler ile senaryolar zinciri tarafından belirlendiğini öne süren teorik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Çocukluk döneminde sürekli olarak eleştirilen ve yetersiz olduğu mesajını alan bir bireyin, yetişkinlikteki iş mülakatlarında veya sosyal ortamlarda otomatik olarak 'başarısız olacağım' senaryosunu devreye sokması ve buna uygun kaçıngan davranışlar sergilemesi.
Derin Analiz
Silvan S. Tomkins'in afekt teorisine dayanan ve daha sonra Eric Berne’ün transaksiyonel analizi ile Robert Abelson'ın bilişsel şablon çalışmalarıyla genişletilen senaryo teorisi, insan davranışının ardındaki motivasyonel mekanizmaları inceler. Bireyin temel duyguları (neşe, korku, öfke vb.) etrafında şekillenen anıları ve bu anıların oluşturduğu 'sahneler', zamanla birleşerek yaşamın ilerleyen aşamalarında otomatik olarak devreye giren 'senaryoları' üretir. Bu teorik çerçeve; bilişsel bilimler ve klinik psikolojide, bireyin kronikleşmiş kişilerarası ilişki kalıplarını, savunma mekanizmalarını ve karar verme süreçlerini açıklamak için kullanılır. Nörobiyolojik düzeyde ise bu senaryolar, limbik sistem ve prefrontal korteks arasındaki sinaptik eşiklerin erken dönem deneyimleriyle kalıcıleşmesi ve otomatize olmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'scriptum' (yazılı metin, taslak) kelimesinden türetilmiştir; davranış bilimlerinde erken dönem yaşantıların bilişsel ve duyuşsal bir metin halinde kodlanmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Transaksiyonel Analiz
Transaksiyonel Analiz
Transactional Analysis (TA)
Eric Berne tarafından geliştirilen; bireylerin içsel ego durumlarını, sosyal etkileşim kalıplarını ve bilinçsiz yaşam senaryolarını inceleyen bir kişilik kuramı ve dinamik psikoterapi ekolüdür.
İncele
Bilişsel Şema
Bilişsel Şema
Cognitive Schema
Bireyin dünyayı, kendini ve diğerlerini anlamlandırmasını, kategorize etmesini ve yeni bilgileri filtrelemesini sağlayan, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş soyut bilgi yapıları ve zihinsel kalıplardır.
İncele
Afekt Teorisi
Afekt Teorisi
Affect Theory
Duygu ve afektlerin insan davranışının birincil motivasyon kaynağı olduğunu, bireylerin pozitif duyguları maksimize edip negatif olanları minimize etmeye yöneldiğini savunan psikolojik model.
İncele