Serbest Erişim
Ad Lib
Tanım
Canlıların yiyecek, su veya diğer uyarıcılara hiçbir sınırlama olmaksızın, tamamen kendi istekleri doğrultusunda sınırsız erişim sağladığı deneysel veya fizyolojik durumu ifade eder.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir öğrenme ve motivasyon deneyinde, kemirgenlerin açlık motivasyonunu standardize etmek yerine, bir grubun günün 24 saati boyunca kafesinde serbest erişim (ad libitum) mamaya ulaşabilmesi sağlanır. Bu grup, ödül mamasıyla motive edilen kısıtlı beslenen deney grubu için biyolojik ve ağırlık açısından kıyaslama standardı oluşturur.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve davranış bilimi protokollerinde, homeostatik mekanizmaların doğal işleyişini incelemek için temel bir referans koşuludur. Hayvan deneylerinde besin veya su kısıtlamasının (deprivation) etkilerini ölçmek amacıyla kontrol grubu koşulu olarak sıklıkla kullanılır. Bu rejim altında hayvanın ulaştığı vücut ağırlığı 'serbest beslenme ağırlığı' (free-feeding weight) olarak adlandırılır ve metabolik taban çizgisi (baseline) olarak kabul edilir. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamik iştah merkezlerinin (arkat çekirdek, lateral hipotalamus) harici bir kısıtlamaya maruz kalmadan, leptin ve gherlin gibi peptidlerin fizyolojik geri bildirim döngülerine göre çalıştığı bir ortam sunar.
Etimoloji
Latince 'ad libitum' (istendiği gibi, arzu edildiği üzere) ifadesinden türetilmiştir; 'ad' (e, a doğru) ve 'libitum' (keyif, arzu, irade) sözcüklerinin birleşimidir.
Karıştırmayın
Kısıtlı erişim (restricted access) veya zaman ayarlı besleme (scheduled feeding) protokolleriyle karıştırılır; ayırt edici temel fark, serbest erişimde hiçbir zaman ve miktar kısıtlamasının bulunmamasıdır.