Sönmeye Karşı Direnç
Resistance To Extinction
Tanım
Pekiştirmenin tamamen ortadan kalkmasına rağmen, klasik veya edimsel koşullama yoluyla kazanılmış bir tepkinin sürmesi ve sönme sürecine direnç göstermesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kumar bağımlılığında bireyin makinede her seferinde değil, rastgele aralıklarla ödül (para) alması, bu davranışın (kolu çekme) pekiştirilmesini sağlar. Kumarhane sahibi ödül mekanizmasını tamamen kapatıp makineleri durdurduğunda bile, kumarbaz uzun süre oynamaya devam eder; işte bu gözlenen ısrarcı kumar davranışı, sönmeye karşı direncin klinik ve somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Davranışçı psikoloji ve öğrenme kuramları bağlamında, sönmeye karşı direnç, pekiştirme tarifelerinin (özellikle aralıklı pekiştirme) organizmanın davranış kalıbını ne kadar süreyle sürdüreceğini belirleyen kritik bir parametredir. Sürekli pekiştirilen davranışlar hızla sönerken, değişken oranlı veya aralıklı pekiştirme tarifeleriyle pekiştirilmiş davranışlar, ödülün kesildiği durumlarda bile inanılmaz bir direnç sergiler. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, mezolimbik dopaminerjik yolaklar ve prefrontal korteks ile amigdala arasındaki sinaptik plastisite süreçlerinin, beklenti ve ödül tahmini hatalarını işleme biçimiyle yakından ilişkilidir. Sönme, yeni bir inhibisyon (baskılama) öğrenmesidir; dolayısıyla direnç, orijinal hafıza izinin ne kadar güçlü konsolide olduğunu ve yeni inhibituar bağlamın eski tepkiyi ne ölçüde bastırabildiğini gösterir.
Etimoloji
Latince 're-' (karşı, geri) + 'sistere' (durmak, direnmek) kökünden türetilen 'resistance' ile Latince 'ex-' (dışarı, son) + 'stinguere' (söndürmek, bastırmak) kökünden gelen 'extinction' kelimelerinin birleşimi.
Karıştırmayın
Spontaneous recovery (Kendiliğinden geri gelme) ile sıklıkla karıştırılır. Sönmeye karşı direnç, pekiştirmenin yokluğunda davranışın sönmeden hemen sonra ne kadar süre dayandığıyla ilgilidir; kendiliğinden geri gelme ise sönme gerçekleştikten ve araya zaman girdikten sonra koşullu tepkinin hiçbir ek pekiştirme olmaksızın aniden yeniden belirmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Kapanış
Bilişsel Kapanış
Cognitive Closure
Bireyin bir durum, olay veya bilgi kümesi karşısında belirsizliği ortadan kaldırarak kesin bir sonuca ve tam bir kavrayışa ulaşma arzusu ya da bu duruma erişmiş olma hali.
İncele
Davranış Mühendisliği
Davranış Mühendisliği
Behavioral Engineering
İnsan davranışlarını sistematik olarak şekillendirmek veya değiştirmek amacıyla çevresel araçların, teknolojilerin ve operant koşullama ilkelerinin uygulanması.
İncele
Çıkarım Kuralları
Çıkarım Kuralları
Rules Of İnference
Hangi öncüllerden ne tür sonuçların geçerli bir şekilde çıkarılabileceğini belirleyen mantıksal argüman inşa ilkeleridir.
İncele
Estetik Değer
Estetik Değer
Aesthetic Value
Bir sanat eserine ya da doğa unsuruna, barındırdığı güzellik veya estetik tercihlerle ilişkili diğer etkenler dolayısıyla atfedilen duygusal ve tinsel nitelik.
İncele