Yapıcı Düşünme Envanteri
Constructive Thinking Inventory (CTI)
Tanım
Seymour Epstein tarafından geliştirilen ve bireylerin stres altında ne kadar işlevsel ve yapıcı düşündüklerini ölçen psikometrik öz-bildirim ölçeğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun stres altında çalışan bir finans traderının, piyasadaki ani bir çöküş karşısında panik yaparak mantıksız işlemler (davranışsal kopma) yapması ile rasyonel ve yapıcı düşünme becerilerini devreye sokarak sakin kalabilmesi arasındaki bilişsel farkın CTI alt boyutlarıyla puanlanması.
Derin Analiz
Yapıcı Düşünme Envanteri (CTI), Epstein'ın Bilişsel-Deneyimsel Self Teorisi (CDST) temellerine dayanır. Bu teori, insan zihninin paralel olarak çalışan iki ayrı bilgi işleme sistemine sahip olduğunu öne sürer: rasyonel sistem ve deneyimsel (sezgisel) sistem. CTI, geleneksel zeka testlerinin (IQ) ötesine geçerek 'yapısal zeka' veya 'duygusal/pratik zeka' olarak adlandırılabilecek alanı hedefler. Ölçüm aracı; global yapıcı düşünme, naif iyimserlik, kategori oluşturma katılığı, esneklik ve davranışsal kopma gibi alt boyutları inceler. Klinik ve endüstriyel psikolojide, bireyin stresörlerle başa çıkma kapasitesini, karar verme mekanizmalarındaki bilişsel çarpıtmaları ve adaptif olmayan düşünce kalıplarını saptamada kritik bir psikometrik araç olarak kullanılır.
Etimoloji
İngilizce 'Constructive Thinking Inventory' ifadesinin kısaltmasıdır. 'Constructive' kelimesi Latince 'construere' (inşa etmek, yapılandırmak) kökünden, 'thinking' Cermen kökenli 'þenkjaną' (düşünmek, tartmak) fiilinden, 'inventory' ise Latince 'inventarium' (bulunanların listesi, kayıt) sözcüğünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel Zeka Testleri (IQ) ile karıştırılır; ancak IQ bilişsel kapasitenin zirvesini ölçerken, CTI günlük yaşamda stresle başa çıkarken kullanılan pratik düşünce kalıplarının işlevselliğini ölçer.