Yükseltilmiş Artı Labirent
Elevated Plus Maze
Tanım
Laboratuvar kemirgenlerinde anksiyete düzeyini ve anksiyolitik ajanların etkinliğini ölçmekta kullanılan, yerden yüksekte konumlandırılmış artı (+) şeklindeki test düzeneği.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni sentezlenen bir farmakolojik molekülün anksiyolitik potansiyelini araştıran bir nörobiyoloji laboratuvarında, test grubundaki sıçanlara ilgili bileşik enjekte edilir. Kontrol grubuna ise sadece plasebo verilir. Yükseltilmiş Artı Labirent'e bırakılan ilaç grubundaki sıçanların, kapalı kollarda hareketsiz kalmak yerine açık kollara daha fazla yöneldiği ve açık koldaki kalış sürelerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı gözlemlenir; bu veri, molekülün anksiyete azaltıcı etkisi olduğuna işaret eder.
Derin Analiz
Yükseltilmiş Artı Labirent (YAL), davranışsal nörobilim ve psikofarmakolojide kemirgenlerin doğuştan gelen yükseklik korkusu ile açık alan kaçınma eğilimini (tigmotaksi) çatıştıran standart bir paradigma olarak çalışır. Düzenek; iki adet etrafı çevrili/duvarlı (kapalı) ve iki adet açık koldan oluşur. Rodentlerin açık kollarda geçirdiği süre ve bu kollara yaptığı giriş sayısı, anksiyete benzeri davranışın ters bir ölçümüdür. Anksiyolitik (kaygı giderici) ilaçlar veya farmakolojik bileşikler uygulandığında, hayvanların açık kollardaki keşif davranışı ve buralarda geçirdikleri zaman artar. Bu test, amigdala, hipokampus ve prefrontal korteks devrelerinin anksiyete regülasyonundaki rolünü inceleyen nörobiyolojik araştırmalarda kritik bir fenotipik değerlendirme aracıdır.
Etimoloji
İngilizce 'elevate' (yükseltmek, yerden yukarıda tutmak) + 'plus' (artı şeklindeki artı işareti) + 'maze' (labirent) kelimelerinin birleşiminden oluşan, laboratuvar düzeneneğinin geometrik ve fiziksel konumunu tanımlayan bir terimdir.
Karıştırmayın
Açık Alan Testi (Open Field Test) ve Zorunlu Yüzme Testi (Forced Swim Test) ile sıklıkla karıştırılır. Açık alan testi genel lokomotor aktiviteyi ve keşif davranışını daha geniş bir alanda ölçerken, YAL spesifik olarak yükseklik ve açıklık korkusundan kaynaklanan anksiyeteyi ölçer. Zorunlu yüzme testi ise depresyon benzeri çaresizlik davranışını hedef alır.
Keşfetmeye Devam Edin
Anksiyolitik
Antianxiety Medication
Kaygı ve gerginlik belirtilerini hafifletmek, azaltmak veya ortadan kaldırmak amacıyla kullanılan farmakolojik ajanların genel adı.
Amigdala
Amygdala
Temporal lobun derinlerinde yer alan, limbik sistemin kritik bir bileşeni olup duygusal işleme, tehdit algısı ve korku koşullanmasında merkezi rol oynayan badem şeklindeki nükleer kompleks.
Davranışsal Nörobilim
Behavioral Neuroscience
Davranışsal eğilimlerin ve kapasitelerin altında yatan spesifik sinirsel devreleri ve mekanizmaları inceleyen sinirbilim ve biyolojik psikoloji dalı.