Zorbalık
Bullying
Tanım
Daha dezavantajlı veya savunmasız konumdaki bireylere yöneltilen, tekrarlayıcı, tehditkâr, agresif fiziksel davranışlar veya sözel taciz bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
14 yaşındaki bir lise öğrencisinin, kendisinden fiziksel ve sosyal olarak daha zayıf akranlarını sürekli olarak hedef alması, eşyalarına el koyması, alenen alay etmesi ve bu durumu okul dışındaki dijital mecralara (siber zorbalık) taşıyarak sistematik bir korku iklimi yaratması kliniğin klasik bir örnegidir.
Derin Analiz
Zorbalık; klinik psikoloji ve gelişim psikolojisinde, asimetrik bir güç dengesizliği ile karakterize edilen, süreklilik arz eden maladaptif bir davranış modelidir. Sadece anlık bir çatışma değil, failin hedef üzerindeki sistematik hakimiyet kurma çabasını ifade eder. Nörobiyolojik düzeyde, kronik zorbalığa maruz kalmak HPA aksının (hipotalamik-pitüiter-adrenal eksen) sürekli aktive olmasına, dolayısıyla uzun vadede kortizol disregülasyonuna ve amigdala hiperaktivitesine zemin hazırlar. Bu durum, bireylerde anksiyete bozuklukları, majör depresif bozukluk ve TSSB (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) riskini katlanarak artırır. Gelişimsel süreçte akran ilişkilerini zedelerken, fail taraf açısından ise ilerleyen yaşlarda antisosyal kişilik örüntülerinin öncülü olabilmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'bully' (kabadayı, zorba) kelimesinden türetilmiştir. Kökeni Orta Felemenkçe 'boele' (sevgili, dost) kelimesine dayanmakta olup, zamanla anlam daralması ve kayması yaşayarak 17. yüzyılda bugünkü zorbaca davranışları tanımlamak için kullanılmaya başlanmıştır.
Karıştırmayın
Akran çatışması ile sıklıkla karıştırılır. Çatışmada güç dengesi eşittir ve taraflar benzer statüdedir; zorbalıkta ise belirgin bir güç asimetrisi ve eylemin kasıtlı, tekrarlayıcı doğası esastır.