Akut Şizofrenik Atak
Acute Schizophrenic Episode
Tanım
Düşünce bozuklukları, duygusal tepkisizlik ve davranışsal sapmalar gibi belirgin şizofrenik semptomların ani bir başlangıçla ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
24 yaşında bir üniversite öğrencisi olan Ahmet, son üç gündür uykusuzluk çekmekte ve televizyon spikerlerinin kendisine doğrudan özel mesajlar gönderdiğine, odasındaki duvarların ses kaydettiğine inanarak polise başvurmaktadır. Konuşmalarında mantık silsilesi kaybolmuş (dağınık düşünce), duygu durumu ise duruma tamamen yabancılaşmış (künt veya uygunsuz afekt) bir şekilde aniden gelişen bu tablo, klasik bir akut şizofrenik atak örneğidir.
Derin Analiz
Akut şizofrenik atak, DSM-5 tanı kriterleri bağlamında sıklıkla kısa psikotik bozukluk veya şizofreninin aktif evresi ile örtüşen, florid (aşırı belirgin ve gürültülü) psikotik belirtilerin ani bir tırmanış gösterdiği klinik tablodur. Nörobiyolojik düzeyde, mezolimbik dopaminerjik aşırı etkinlik ile prefrontal korteksteki hipofonksiyon arasındaki dengesizliğin keskin bir eşik atlamasıyla tetiklendiği düşünülmektedir. Gerçeği değerlendirme yetisinin (test of reality) aniden bozulması; varsanıların, hezeyanların ve dağınık konuşmanın hastanın işlevselliğini ve içgörüsünü domine etmesiyle karakterizedir.
Etimoloji
Latince 'acutus' [sivri, ani, şiddetli] + Yunanca 'schizein' [yarılmak, bölünmek] + 'phren' [zihin, ruh] + Yunanca 'epeisodion' [sahne, olay, dışarıdan gelen gelişme].
Karıştırmayın
Kronik şizofreni (uzun süreli yıkım ve rezidüel belirtilerle karakterizedir; akut atak ise ani başlangıçlı ve florid belirti patlamasıdır) ve bipolar bozukluk mani evresi (akut epizodta duygudurum ön planda olsa da şizofrenik ataktaki temel bozukluk düşünce içeriği ve formal düşünce yapısının yarılmasıdır).