Başa Çıkma İmgelemi
Coping İmagery
Tanım
Kaygı uyandıran durumların kontrolünde başarıyla kullanılmış zihinsel sahnelerin, derin gevşeme eşliğinde sistematik olarak canlandırıldığı bir duyarsızlaştırma tekniğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Uçuş korkusu olan bir danışanın, terapist eşliğinde derin kas gevşemesi sağladıktan sonra, uçağa biniş anını, kalkışı ve türbülansı başarıyla ve sakinlikle yönettiğini zihninde adım adım canlandırması ve bu esnada fizyolojik sakinliğini koruması.
Derin Analiz
Joseph R. Cautela tarafından geliştirilen başa çıkma imgelemi, davranışçı terapilerde ve özellikle sistematik duyarsızlaştırma protokollerinde kritik bir rol oynar. Bireyin geçmişte korku ve kaygı tetikleyen uyarıcılarla başa çıkabildiği anları veya varsayımsal başarı senaryolarını zihninde canlı bir şekilde kurgulaması esastır. Nörobiyolojik düzeyde bu teknik, amigdalanın hiperaktif tepkilerini prefrontal korteksin üst düzey yönetici işlevleriyle modüle etmeyi hedefler. Zihinsel prova (mental rehearsal), otonom sinir sisteminin sempatik aktivasyonunu baskılayarak parasempatik yanıtı aktive eder ve korku ağlarının (fear networks) nöral düzeyde yeniden yapılandırılmasına olanak tanır.
Etimoloji
İngilizce 'cope' (başa çıkmak, üstesinden gelmek, Latince *colaphus* veya kökensel olarak mücadele etmek anlamından) ve 'imagery' (imgelem, zihinsel görselleştirme, Latince *imago* [resim, kopya] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.)
Karıştırmayın
Genel gevşeme egzersizleri veya pasif hayal kurma ile karıştırılır; ayırt edici özelliği, pasif bir kaçış değil, aktif başa çıkma stratejilerinin kaygı uyandıran sahneler içine bilinçli olarak entegre edilmesidir.