Bell Manisi
Bell’s Mania
Tanım
Yüksek ateş, deliryum ve ölümcül olabilen aşırı bitkinlikle karakterize, şiddetli ve akut bir katatoni / mani varyantıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise getirilen 42 yaşındaki erkek hasta, ani başlayan durdurulamaz bir psikomotor ajitasyon, uykusuzluk ve tutarsız konuşmaların ardından 40 dereceye varan ateş, taşikardi ve aşırı terleme belirtileri göstermiştir. Yapılan somatik taramalarda enfeksiyon bulgusuna rastlanmamış, hastanın tablosunun otonomik bulgular eşliğinde malign bir katatonik/manik sürece (Bell manisi) evrildiği saptanarak acilen yoğun bakım ve EKT protokolüne alınmıştır.
Derin Analiz
Tarihsel olarak 'delirious mania' veya 'lethal catatonia' ile eşanlamlı kullanılan Bell manisi, klasik bipolar maniden farklı olarak otonomik instabilite, hipertermi, dehidrasyon ve katatonik özelliklerin eşlik ettiği acil tıbbi müdahale gerektiren nöropsikiyatrik bir tablodur. Modern nosolojide genellikle malignant katatoni spektrumu altında incelenir. Nörobiyolojik olarak, dopaminerjik aşırı duyarlılık, GABAerjik tonusta ani düşüş ve hipotalamik disfonksiyonun otonomik fırtınalara yol açtığı düşünülmektedir. Tanı konulmadığında ve hızlıca tedavi edilmediğinde (örneğin elektrokonvülsif terapi veya yüksek doz benzodiazepinler ile) mortalite oranı oldukça yüksektir.
Etimoloji
Luther Vose Bell'in (1806–1862) soyadından türetilen eponimik bir terim olup, Yunanca 'mania' (aşırı coşku, delilik) kökeniyle birleşerek akut, şiddetli psikomotor ajitasyon tablosunu ifade eder.
Karıştırmayın
Bipolar bozukluk manik atak (otonomik instabilite ve ateş içermez); Nöroleptik Malign Sendrom (antipsikotik kullanım öyküsü gerektirir, Bell manisi ise birincil psikiyatrik/nörolojik tablodur).