Çoklu Zeka Kuramı
Multiple-intelligences Theory
Tanım
Zekanın tek bir genel faktörle (g) açıklanamayacağını, aksine dilsel, müziksel, kinestetik ve sosyal dahil olmak üzere sekiz bağımsız kategoriden meydana geldiğini öne süren bilişsel model.
Örnek Vaka / Uygulama
Standart bir IQ testinde düşük skorlar alan bir öğrencinin, atölye ortamında karmaşık mekanik sistemleri anında kavrayıp onarması ve üst düzey kinestetik-uzamsal problem çözme becerisi sergilemesi, çoklu zeka kuramının bireysel kapasiteyi tek bir sayıyla sınırlanamayacağına dair sahada en sık gözlemlenen tezahürüdür.
Derin Analiz
Howard Gardner tarafından 1983 yılında bilişsel psikoloji ve gelişimsel nöroloji temellerine dayanarak öne sürülen bu kuram, klasik psikometrik zeka testlerinin (IQ) dikey ve dar odaklı yapısına bir antitez olarak geliştirilmiştir. Gardner, beyin hasarı olan bireylerin belirli alanlardaki yeteneklerini korurken diğerlerinde kayıp yaşaması (savant sendromu veya nöropsikolojik dissosiyasyon vakaları) gibi nörolojik gözlemlere dayanarak modüler bir zeka mimarisi savunur. Kuram; dilsel, mantıksal-matematiksel, uzamsal, müziksel, bedensel-kinestetik, içsel (intrapersonal), kişilerarası (interpersonal) ve doğacı olmak üzere sekiz ayrı potansiyeli tanımlar. Her bir zeka alanının kendine özgü bir sinirsel işleme merkezine ve gelişim yörüngesine sahip olduğu varsayılır; ancak deneysel psikoloji ve psychometrics literatüründe, bu sekiz alanın birbirleriyle yüksek düzeyde korelasyon göstermesi ('general intelligence factor' ya da 'g' faktörü), kuramın ampirik geçerliliğine dair akademik tartışmaları günümüzde de canlı tutmaktadır.
Etimoloji
İngilizce 'multiple' (Latince 'multiplicare': çoğaltmak) + 'intelligence' (Latince 'intelligentia': anlamak, kavrama gücü) ve Yunanca 'theoria' (bakış açısı, gözlem) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel Zeka Faktörü (g-factor) ve Duygusal Zeka (EQ). g-faktörü tüm bilişsel görevleri yöneten tekil bir mekanizmayı savunurken, çoklu zeka kuramı bu yetenekleri birbirine mesafeli özerk modüller olarak ele alır; duygusal zeka ise bu kuramın sadece içsel ve kişilerarası zeka alt kümeleriyle örtüşür.
Keşfetmeye Devam Edin
G Faktörü
G
Bireylerin farklı zछalarda ve bilişsel testlerde gösterdikleri performansların altında yatan ortak ve genel zeka varyansını temsil eden psikometrik sembol.
İncele
Savant Sendromu
Autistic Savant
Genel zeka veya gelişimsel düzeydeki belirgin sınırlılıklara rağmen, otizm spektrum bozukluğu eşlik eden bireylerde görülen olağanüstü üstün zihinsel beceriler bütünü.
İncele