Disosiyatif Kimlik Bozukluğu
DID
Tanım
Bireyin kimliğinde belirgin bir şekilde iki veya daha fazla ayrı kişilik durumunun veya kimlik özelliğinin bulunmasıyla karakterize edilen, bellek ve bilinç bütünlüğünün bozulduğu bir ruhsal bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki danışan M.K., terapi seansları sırasında zaman zaman ses tonunun, el jestlerinin, mimiklerinin ve dünya görüşünün radikal biçimde değiştiğini, bu evrelerde (alter kimlikler devreye girdiğinde) diğer kimliklerin yaşadığı olayları hatırlayamadığını (amnestik barajlar) bildirmiştir. Seanslar sırasında 'Ahmet' adında koruyucu bir erkek çocuk kimliği ile 'Leyla' adında yetişkin bir analitik kimliğin varlığı saptanmış, bu durumun günlük işlevselliği ciddi oranda kısıtladığı gözlenmiştir.
Derin Analiz
DSM-5 sınıflandırma sisteminde travma ve stresörle ilişkili bozukluklar altında incelenen Disosiyatif Kimlik Bozukluğu, temel olarak erken çocukluk döneminde maruz kalınan ağır, kronik ve tekrarlayıcı travmalara (özellikle fiziksel, cinsel istismar veya ihmal) karşı gelişen bir savunma mekanizmasının patolojik bir boyut kazanmasıdır. Nörobiyolojik düzeyde; hipokampus hacminde küçülme, prefrontal korteksin limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolünün zayıflaması ve amigdala hiperaktivitesi ile ilişkilendirilir. Farklı alter (diğer) kimliklerin geçişleri sırasında elektroensefalografik (EEG) ve nörogörüntüleme bulgularında (fMRI) anlamlı fizyolojik değişiklikler gözlenmiştir; bu durum, fenomenin yalnızca bir telkin veya rol yapma olmadığını, nöral ağların parçalanmış bir mimariye sahip olduğunu ampirik olarak doğrular.
Etimoloji
Latince 'dissociare' (ayırmak, bölmek) kökünden türetilen disosiyasyon ile Yunanca 'autos' (kendi) ve 'tutos' (aynı) kelimelerinden türetilen kimlik kavramının birleşimi.
Karıştırmayın
Şizofreni ile sıklıkla karıştırılır; ancak şizofrenide temel patoloji sanrılar, halüsinasyonlar ve düşünce bozukluğuyken, DID'de temel sorun kimliğin entegrasyon kaybı ve bölünmesidir. Borderline Kişilik Bozukluğu ile de karıştırılabilir, fakat DID'de tam amnestik epizodlar ve belirgin alter kimlikler mevcuttur.