Duygusal Çatışma
Emotional Conflict
Tanım
Sevgi ve nefret ya da başarı arzusu ile başarısızlık korkusu gibi birbiriyle bağdaşmayan yoğun duyguların aynı anda var olmasıyla ortaya çıkan ve bireyde klinik düzeyde sıkıntı yaratan içsel uyumsuzluk durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kariyerinde terfi almak için yoğun bir hırs ve istek duyan ancak aynı zamanda sorumlulukların artmasından ve başarısız olup alay konusu olmaktan korkan bir yöneticinin, toplantılara girmeden önce şiddetli mide krampları ve karar felci yaşaması.
Derin Analiz
Duygusal çatışma, motivasyonel sistemlerin ve limbik devrenin çakışan hedefler doğrultusunda eşzamanlı olarak aktive olmasıyla ortaya çıkan karmaşık bir bilişsel ve affektif durumdur. Özellikle prefrontal korteksin (PFC) karar verme süreçlerinde, amigdalanın ve insulanın otonomik uyarılma yaratmasındaki rekabetçi yapı bu süreci tetikler. Bireyin hem yaklaşma (approach) hem de kaçınma (avoidance) motivasyonları arasında sıkışıp kalması, nörobiyolojik düzeyde homostazın bozulmasına ve kronik stres aksının (HPA ekseni) sürekli uyarılmasına yol açar. Psikodinamik ekolde bilinçdışı dürtülerin ego savunma mekanizmalarını zorlaması olarak ele alınırken; bilişsel davranışçı perspektifte bu durum, çelişkili inanç sistemlerinin ve değerler dizgesinin uzlaştırılamamasından kaynaklanan bir bilişsel yük olarak incelenir.
Etimoloji
Latince 'emovere' [dışarı taşımak, sarsmak, hareket ettirmek] kökünden türetilen 'émotion' ile Latince 'conflictus' [çarpışma, birbirine vurma, mücadele] kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Bilişsel çelişki (cognitive dissonance) genellikle tutumlar ve davranışlar arasındaki uyumsuzlukla ilgilidir; duygusal çatışma ise doğrudan birbiriyle rekabet eden yoğun duygulanımların (örneğin aynı anda hem öfke hem suçluluk hissetme) yaratıldığı durumsal bir ikilemdir.
Keşfetmeye Devam Edin
Yaklaşma-kaçınma Çatışması
Approach–avoidance Conflict
Tek bir hedefin veya seçeneğin hem arzu edilen olumlu yönleri hem de istenmeyen olumsuz sonuçları barındırdığı durumlarda yaşanan motivasyonel ikilemdir.
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
Ambivalans
Ambivalence
Aynı kişiye, nesneye veya duruma yönelik olarak, hoşnutluk ve hoşnutsuzluk ya da sevgi ve düşmanlık gibi birbiriyle çelişen duygu, tutum ve düşüncelerin eş zamanlı varlığı.