Ego Stresi
Ego Stress
Tanım
Bireyin içsel veya dışsal kaynaklı talepler karşısında benlik bütünlüğünün zorlanması ve buna bağlı olarak adaptasyon süreçlerinin devreye girmesiyle oluşan gerilim durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek performans beklentisi olan bir akademik ortamda sunum yapacak olan bir bireyin, 'Ya hata yaparsam ve yetersiz görülürsem?' düşüncesiyle kalp çarpıntısı, ellerde titreme ve zihinsel bloke (dissosiyatif kopma) yaşaması tam anlamıyla bir ego stresi vakasıdır.
Derin Analiz
Psikodinamik teoride ve klinik psikolojide ego stresi, benliğin (ego) id ve süperego arasındaki dengeyi sağlama çabasının tehdit altında olduğu anlarda ortaya çıkar. Bireyin özsaygısını, kimlik bütünlüğünü veya savunma mekanizmalarının etkinliğini sınayan her türlü uyarıcı ego stresi tetikleyebilir. Adaptasyon kapasitesinin zorlandığı bu durumlarda, ego homeostazını korumak adına dissosiyasyon, somatizasyon veya panik gibi ilkel ya da ikincil savunma mekanizmalarına başvurabilir. Nörobiyolojik düzeyde ise bu durum, HPA (hipotalamus-hipofiz-adrenal) aksının aşırı uyarılması ve kortizol salınımının artışıyla karakterize edilen akut stres yanıtını tetikler.
Etimoloji
Latince 'ego' (ben, benlik) sözcüğü ile Germen kökenli 'stricus' (gergin, daralmış) kavramından türetilen 'stress' kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Genel stres (fiziksel çevresel faktörlere verilen genel fizyolojik tepki) ile sıklıkla karıştırılır; ancak ego stresi doğrudan benlik algısının, özsaygının ve psikolojik bütünlüğün tehdit edilmesine odaklanır.