Eysenck'in Boyutları
Eysenck’s Dimensions
Tanım
Bireysel farklılıkları psikotisizm, dışadönüklük ve nevrotisizm (PEN) olmak üzere üç temel biyolojik tabanlı boyutta sınıflandıran kişilik modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek nevrotisizm ve düşük dışadönüklük puanlarına sahip bir bireyin, kalabalık ve stresli bir çalışma ortamında kronik kaygı ve tükenmişlik yaşama olasılığı, modelin öngörüsel geçerliliğine somut bir örnektir.
Derin Analiz
Hans Eysenck tarafından geliştirilen bu model, faktör analizi yöntemiyle kişiliğin hiyerarşik yapısını ortaya koyar. Modelin temel varsayımı, bireysel kişilik özelliklerinin büyük ölçüde genetik ve nörobiyolojik mekanizmalara, özellikle de merkezi sinir sisteminin uyarılma (arousal) ve ket vurma dengelerine dayandığıdır. Dışadönüklük, retiküler aktifleşme sisteminin (RAS) eşik değerleriyle; nevrotisizm ise otonom sinir sisteminin sempatik dalının stres tepkileriyle ilişkilendirilir. Psikotisizm boyutu ise daha sonradan eklenmiş olup, dopaminerjik sistemlerle ve dürtü kontrol eksikliği, saldırganlık ve sosyopatik eğilimlerle karakterize edilir.
Etimoloji
Özel isim kökenli; Hans Jürgen Eysenck'in soyadı ile Latince 'dimensionem' (ölçü, uzantı) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele
Nevrotisizm
Nevrotisizm
Neuroticism
Bireylerin kronik düzeyde duygusal istikrarsızlık, kaygı ve psikolojik sıkıntıya yatkınlık gösterdiği temel kişilik boyutu.
İncele
Dışadönüklük
Dışadönüklük
Extraversion (extroversion)
Bireyin enerjisini ve ilgisini içsel yaşantılardan ziyade dış dünyaya, sosyal ilişkilere ve nesnelara yöneltmesini karakterize eden geniş spektrumlu bir kişilik boyutu.
İncele
Psikotisizm
Psikotisizm
Psychoticism
Hans Eysenck'in P-E-N kişilik modelinde yer alan; saldırganlık, dürtüsellik, soğukluk ve antisosyal eğilimlerle karakterize edilen kişilik boyutu.
İncele