Gerçekdışılaşım
Derealization
Tanım
Bireyin dış dünyayı ve çevresini yabancı, yapay, sisli veya rüyadaymış gibi gerçek dışı algılamasıyla karakterize dissosiyatif bir durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir danışan, yoğun trafik kazası geçirdikten üç hafta sonra seans odasında şunları aktarmıştır: 'Sanki sokakta yürürken evler ve insanlar kartondan yapılmış maketler gibi duruyor. Trafik sesleri çok uzaktan, yapay bir yankıyla geliyor; kendimi akvaryumun içinden dışarıyı seyreden bir balık gibi hissediyorum, etrafım gerçek değilmiş gibi bir sis perdesiyle kaplı.'
Derin Analiz
Gerçekdışılaşım, en temel tanımıyla dış gerçekliğin algısal veya bilişsel yapısındaki çözülmedir. Biyolojik düzeyde, akut stres veya travma anında aşırı aktifleşen HPA (hipotalamus-hipofiz-adrenal) aksı ve sempatik sinir sistemi yanıtının bir savunma mekanizması olarak ortaya çıkar. Prefrontal korteksin, limbik sistem (özellikle amigdala) üzerindeki inhibitör kontrolünün zayıflaması, çevresel uyaranların normal duygusal ve bağlamsal süzgecinden geçememesine yol açar. Kişi, dünyayı iki boyutlu bir film dekoru, cansız bir sahne veya cam bir duvarın arkasından izliyormuş gibi deneyimler. DSM-5 kriterlerinde başlı başına bir dissosiyatif bozukluk olarak yer alabileceği gibi, travmatize olmuş bireylerde ya da şizofreni ve panik bozukluk gibi tablolarda eşlik eden bir belirti olarak da gözlemlenebilir.
Etimoloji
Latince 'de-' [uzaklaşma, yoksunluk] + 'realis' [gerçek] köklerinden türetilmiş olup, gerçeklik algısının yitirilmesini veya bozulmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Kişiliksizleşme (Depersonalization) ile sıklıkla karıştırılır. Kişiliksizleşme kişinin kendi bedeninden ve benliğinden kopması (özdeşleşme kaybı) iken, gerçekdışılaşım dış çevreye ve nesnel dünyaya yabancılaşmayı ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Dissosiyasyon
Dissociation
Bireyin bilinç, hafıza, kimlik veya çevre algısının olağan entegrasyonundan koparak bağımsızlaşmasıyla karakterize olan bir savunma mekanizması ve bilişsel süreç.
Panik Atak
Anxiety Attack
Beklenmedik bir anda ortaya çıkan, dakikalar içinde zirve yapan yoğun korku veya rahatsızlık nöbetidir.