Hidrosefali
Hydrocephalus
Tanım
Beyin ventriküllerinde serebrospinal sıvının (BOS) aşırı birikmesi ve buna bağlı olarak artan intrakraniyal basınçla karakterize nörolojik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
58 yaşında bir erkek hasta, son aylarda başlayan progresif hafıza kaybı, yürüme güçlüğü (ayaklarını sürüyerek yürüme) ve idrar kaçırma şikayetleriyle kliniğe başvurur. Yapılan nöroradyolojik incelemede (MRG) kortikal sulkuslarda silinme olmaksızın beyin ventriküllerinde belirgin genişleme saptanır ve kafa içi basıncın normal sınırlarda olduğu ya da aralıklı yükseldiği Normal Basınçlı Hidrosefali (NBH) tanısı konur; cerrahi şant operasyonunun ardından hastanın yürüme ve bilişsel fonksiyonlarında belirgin düzelme gözlenir.
Derin Analiz
Hidrosefali, serebrospinal sıvının (BOS) üretimi, dolaşımı veya emilimi arasındaki dengesizlikten kaynaklanır. Ventriküler sistemde biriken sıvı, beyin dokusu üzerinde mekanik bir baskı yaratarak intrakraniyal basıncı artırır. Konjenital (doğumsal) olarak nöral tüp defektleri veya akuaduktal darlık gibi gelişimsel anomalilerle ortaya çıkabileceği gibi; edinilmiş (acquired) olarak travma, tümörler, intraventriküler kanamalar veya menenjit gibi enfeksiyonlara bağlı BOS akış yolunun Tıkanmasıyla da gelişebilir. Çocuklarda kafatası sütürleri henüz kapanmadığı için baş çevresinde anormal bir büyüme (makrosefali) görülürken, yetişkinlerde ventriküllerin genişlemesi; baş ağrısı, yürüme bozuklukları (özellikle apraksik yürüyüş), idrar inkontinansı ve bilişsel işlevlerde (hafıza, yürütücü işlevler) yıkımla seyreden klinik tablolar oluşturur. Tedavisinde sıklıkla cerrahi olarak yerleştirilen şant sistemleri veya endoskopik üçüncü ventrikülostomi (ETV) ile BOS drenajı sağlanır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'hydōr' (su) ve 'kephalē' (kafa) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'kafada su toplanması'dır.
Karıştırmayın
Atrofi (Beyin dokusunun kaybına bağlı ventrikül genişlemesi olan 'hidrosefali ex vacuo' ile sıklıkla karışır; hidrosefalide basınç artışı varken atrofide basınç artışı yoktur, doku kaybı vardır).