Kardiyak Psikoloji
Cardiac Psychology
Tanım
Davranışsal, duygusal ve sosyal faktörlerin koroner kalp hastalığının gelişimini, seyrini ve tedavisini nasıl etkilediğini inceleyen davranış tıbbının alt uzmanlık dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşında akut miyokard enfarktüsü (kalp krizi) geçiren bir erkek hastanın, taburculuk sonrası yoğun ölüm korkusu (anksiyete) ve iş stresi nedeniyle kardiyak rehabilitasyon programındaki egzersizleri reddetmesi ve ilaçlarını aksatması durumunda devreye giren multidisipliner yaklaşım.
Derin Analiz
Kardiyak psikoloji, psikolojik değişkenler ile kardiyovasküler patolojiler arasındaki çift yönlü köprüyü inceler. Kronik stres, öfke, düşmanlık, anksiyete ve depresyon gibi psiko-sosyal faktörler; sempatik sinir sisteminin kronik hiperaktivasyonu, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının aşırı uyarılması ve buna bağlı katekolamin ile kortizol salınımı yoluyla endotel disfonksiyonuna, aterogeneze ve miyokardiyal iskemiye zemin hazırlar. Dolaylı yoldan ise bireyin tedavi uyumunu (medikasyon, diyet, egzersiz) zayıflatarak morbidite ve mortalite oranlarını artırır.
Etimoloji
Latince 'cardiacus' [kalbe ait, Yunanca 'kardia' kalpten türeme] + Yunanca 'psychologia' [ruh bilimi, psyche 'ruh' + logia 'bilim']
Karıştırmayın
Psikosomatik Tıp (genel tıbbi durumların psikolojik kökenlerini ve etkileşimlerini daha geniş bir yelpazede inceler; kardiyak psikoloji ise spesifik olarak kardiyovasküler sistem odaklıdır).