Koşullandırmayı Ortadan Kaldırma
Deconditioning
Tanım
Önceden öğrenilmiş davranışsal tepkilerin ve fobik reaksiyonların, sistematik müdahalelerle ortadan kaldırılmasını veya tersine çevrilmesini amaçlayan davranış terapisi tekniğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Uçak fobisi olan bir danışanın, önce havalimanı binasına gitmesi, ardından kalkış seslerini dinlemesi ve bu süreçte diyafram nefesi gibi regülasyon teknikleriyle anksiyetesini kontrol etmeyi öğrenerek uçuş korkusunu aşması.
Derin Analiz
Koşullandırmayı ortadan kaldırma, klasik ve edimsel koşullandırma ilkelerine dayanan bir süreçtir. Temel mekanizma, nötr veya olumsuz uyarıcılar ile bunlara verilen otomatik fizyolojik ve davranışsal tepkiler arasındaki bağın zayıflatılması ve nihayetinde koparılmasıdır. Davranışçı yaklaşımda, maruz bırakma ve eş zamanlı gevşeme yanıtları kullanılarak, korku uyandıran uyarıcının tehditkar olmayan yeni bir bilişsel ve somatik şemayla kodlanması sağlanır. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, amigdalanın hiperaktif tehdit yanıtının prefrontal korteks aracılığıyla sönmesirilmesi ve yeni güvenli anı izlerinin hipokampüste konsolide edilmesiyle karakterizedir.
Etimoloji
Latince 'de-' (uzaklaşma, tersine çevirme) öneki ile Latince 'conditio' (durum, koşul) kelimesinden türetilen 'conditioning' (koşullandırma) teriminin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Sönme (extinction) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; sönme, pekiştirecin çekilmesiyle tepkinin zamanla azalmasını ifade ederken, deconditioning daha aktif ve müdahaleci bir davranış terapisi teknikleri bütününü kapsar.