Koşulsuz Uyarıcı Ön-maruz Kalma Etkisi
Unconditioned Stimulus Preexposure Effect (US Preexposure Effect)
Tanım
Bir organizmanın, klasik koşullandırma süreci başlamadan önce koşulsuz uyarıcıya maruz kalması ve buna aşina olması durumunda, sonradan koşullu tepki geliştirme hızının yavaşlaması olgusudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında fareler üzerinde yapılan bir deneyde, bir grup fareye koşullandırma eğitiminden saatler önce arka arkaya hiçbir uyarıcı olmaksızın hafif elektrik şokları (koşulsuz uyarıcı) verilir. Kontrol grubuna ise bu ön maruziyet uygulanmaz. Daha sonra her iki gruba da bir ışık sinyalinin ardından aynı şokun verildiği klasik koşullandırma seansı uygulanır. Önceden şoka maruz kalmış farelerin, ışık ile şok arasındaki ilişkiyi öğrenme hızının kontrol grubuna kıyasla çok daha yavaş olduğu ve daha az korku tepkisi (donma davranışı) gösterdiği gözlemlenir.
Derin Analiz
Öğrenme psikolojisinde ve davranış bilimlerinde bu etki, Pavlovyen koşullandırma dinamiklerinin algısal ve bilişsel temellerini sorgulayan kritik bir fenomendir. Denek, deney ortamında henüz herhangi bir koşullu uyarıcı (örneğin zil sesi) ile koşulsuz uyarıcı (örneğin et veya şok) eşleştirilmeden önce, koşulsuz uyarıcının kendisiyle defalarca karşılaşır. Bu ön maruziyet, uyarıcının yenilik etkisini (novelty) azaltır ve uyarıcıya karşı bir tür habitülasyon veya latent (gizli) ket vurma süreci başlatır. Sonuç olarak, deneysel fazda koşullu uyarıcı ile koşulsuz uyarıcı eşleştirildiğinde, uyarıcının biyolojik önem derecesi (salience) daha düşük algılandığı için koşullu tepkinin edinimi (acquisition) belirgin şekilde gecikir veya zayıflar. Bu durum, öğrenmenin sadece uyarıcıların zamansal yakınlığına (contiguity) değil, aynı zamanda uyarıcının organizma için ne kadar 'beklenmedik' veya 'yeni' olduğuna bağlı olduğunu kanıtlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Gizli inhibisyon (Latent inhibition) ile sıkça karıştırılır; gizli inhibisyonda ön maruziyet koşullu uyarıcıya (CS) yapılırken, US ön-maruz kalma etkisinde doğrudan koşulsuz uyarıcıya (US) yapılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Distal Etki
Distal Etki
Distal Effect
Bir organizmanın belirli tepkilerinin çevresi üzerinde yarattığı, zamansal veya mekansal olarak uzak konumdaki her türlü tesir veya sonuç.
İncele
Dahil Etme/hariç Tutma Modeli
Dahil Etme/hariç Tutma Modeli
İnclusion/exclusion Model
Bağlamsal özelliklerin hedefin geçici zihinsel temsiline dahil edilmesinin asimilasyon etkilerine, aşırı bağlamsal özelliklerin ise bu temsilden hariç tutulmasının kontrast etkilerine yol açtığını öne süren yargı teorisi.
İncele
Çözümleme
Çözümleme
Decoding
Kodlanmış verinin veya bilginin, anlamlı kaynak terimlere ya da sembollere dönüştürülmesi süreci.
İncele
Sembolik Temsil
Sembolik Temsil
Symbolic Representation
Nesnelerin ve deneyimlerin dilsel simgeler de dahil olmak üzere semboller aracılığıyla zihinsel olarak modellenmesi ve ifade edilmesi süreci.
İncele