Meta-duygu
Metaemotion
Tanım
Bireyin kendi ya da başkalarının duygularına yönelik farkındalığı, değerlendirmesi ve bunlara karşı geliştirdiği tutumlar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Danışan, seans sırasında ağladığı için derin bir utanç (meta-duygu) duymaktadır. Terapiste 'Ağlamam zayıflık göstergesidir, güçlü olmalıyım' diyerek üzüntü duygusunu bastırmaya çalışır; bu durum, birincil duygu olan üzüntünün işlenmesini engeller.
Derin Analiz
Meta-duygu, John Gottman ve arkadaşları tarafından geliştirilen bir kavram olup, duyguların meta-bilişsel düzeyde işlenmesini inceler. Bireyin öfke, korku ya da mutluluk gibi birincil bir duygu deneyimlerken, bu duyguya karşı ikincil bir duygusal tepki (örneğin öfkelendiği için suçluluk duymak veya üzüntüyle başa çıkabileceğine dair gurur hissetmek) geliştirmesini kapsar. Bu süreç, duygusal düzenleme stratejilerini, bağlanma stillerini ve kişilerarası ilişkilerdeki çatışma çözme biçimlerini doğrudan belirler. Klinik pratikte, bireyin kendi duygularına karşı yargılayıcı ya da kabul edici tutumu, aleksitimi veya duygudurum bozukluklarının seyrini anlamada kritik bir göstergedir.
Etimoloji
Yunanca 'meta' (ötesinde, aşan, hakkında) + Latince 'emotio' (hareket ettirmek, dışarı çıkarmak, duygulanım) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Duygular hakkındaki duyguları veya duygular üzerine düşünme durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Duygusal Düzenleme (Emotional Regulation) ve Meta-biliş (Metacognition). Meta-duygu, duyguların kendisi üzerine kurulan tutsal ve duygusal üst-yapıyken; duygusal düzenleme, bu duyguların şiddetini veya yönünü değiştirmeye yönelik davranışsal ya da bilişsel eylemleri kapsar. Meta-biliş ise genel olarak düşünceler üzerine düşünmedir, meta-duygu ise spesifik olarak duygusal alanla sınırlıdır.