Pratikle Özgüven Kaybı Etkisi
Underconfidence-with-practice Effect
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcı listesindeki yabancı kelime çiftlerini ilk kez ezberlerken kendine aşırı güvenerek tüm kelimeleri hatırlayacağını öngörür. Ancak ikinci ve üçüncü tekrarlarda, kelimeleri çok daha hızlı hatırlamasına rağmen, 'Kesin yine unutacağım' diyerek öğrenme yargısı puanlarını ilk denemenin çok altına çeker.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve üstbiliş (metakognisyon) literatüründe, öğrenme yargılarının (judgments of learning - JOL) dinamik doğasını inceleyen deneysel bulgulara dayanır. Asher Koriat ve meslektaşları tarafından tanımlanan bu etki, bireylerin bellek izlerinin güçlenmesine rağmen, ipucu-hedef ilişkilerindeki aşinalık algısının manipüle edilmesiyle ortaya çıkan bir üstbilişsel yanılsamadır. İlk denemede materyalle yeni karşılaşan bireyler, erken edinimi aşırı değerlendirirken; sonraki pratik seanslarında artan işlem hızı ve akıcılık (fluency), meta-bellek izleme mekanizmalarını yanıltır. Beynin ön lob (prefrontal korteks) tabanlı izleme ve kontrol döngüleri, pratikle birlikte artan bilgiyi depolama kapasitesini yanlış yorumlayarak performansin alt sınırda değerlendirilmesine yol açar.
Etimoloji
İngilizce 'under-' (altında/yetersiz), 'confidence' (özgüven/inanç, Latince *confidentia*) ve 'practice' (pratik/uygulama, Grekçe *praktikos*) kelimelerinin birleşiminden oluşan bilişsel psikoloji terimidir.
Karıştırmayın
Dunning-Kruger Etkisi (yetkinlik azlığı nedeniyle özgüven fazlalığı yaşamakla karıştırılır, oysa burada performans artışına rağmen özgüven düşüşü söz konusudur); Aşırı Özgüven Yanılgısı (overconfidence bias - genel bir kalibrasyon hatasıdır, pratik döngüsüne özgü değildir).
Keşfetmeye Devam Edin
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele