Psiko-onkoloji
Psychooncology / Psychosocial Oncology
Tanım
🔹 1. (psychooncology):
Kanser tanısının konulmasından itibaren tedavi sürecine ve hayatta kalma evresine kadar hastaların, ailelerin ve bakım verenlerin yaşadığı psikolojik, davranışsal ve psikososyal süreçleri inceleyen disiplinler arası alan.
🔹 2. (psychosocial oncology):
Kanser tanısının birey ve ailesi üzerindeki psikolojik, davranışsal ve sosyal etkilerini inceleyen ve bu süreçte klinik destek sunan multidisipliner uzmanlık alanıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (psychooncology): Evre 3 meme kanseri tanısı alan 42 yaşındaki bir hastanın, cerrahi ve kemoterapi süreçlerinde yaşadığı yoğun ölüm kaygısı, beden imajı bozulması ve tedavi reddi eğilimi karşısında psiko-onkoloji ekibi devreye girer. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve kabul ve kararlılık terapisi (ACT) teknikleri kullanılarak hastanın psikolojik direnci artırılır ve hasta yakınlarına destek grupları sağlanır. 🔹 2. (psychosocial oncology): Evre 3 meme kanseri tanısı alan 42 yaşındaki bir hastanın, kemoterapi sürecinde geliştirdiği anticipatory nausea (beklenti bulantısı) ve yoğun ölüm kaygısı nedeniyle psiko-onkoloji kliniğine başvurması. Uzman, hastaya gevşeme teknikleri, bilişsel yeniden yapılandırma ve aile danışmanlığı seansları uygulayarak hastanın tedaviye uyumunu ve psikolojik direncini artırmıştır.
Derin Analiz
🔹 1. (psychooncology):
Psiko-onkoloji, biyopsikososyal modeli temel alarak kanserin morbidite ve mortalite üzerindeki psikolojik yansımalarını inceler. Hastalığın etiyolojisindeki davranışsal risk faktörlerinden, bağışıklık sistemi ile nöroendokrin aks arasındaki etkileşimlere kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Klinik pratikte amaç; hastanın uyum becerilerini (coping strategies) güçlendirmek, tedaviye uyumu (adherence) artırmak, anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres belirtilerini yönetmek ve yaşam kalitesini optimize etmektir.
🔹 2. (psychosocial oncology):
Psiko-onkoloji, onkoloji ile davranış bilimlerinin kesişim kümesinde yer alır. Kanser hastalarının yaşadığı travmatik stres, adaptasyon bozuklukları, depresyon ve anksiyete gibi psikopatolojik durumların yanı sıra, immün sistem ve tümör progresyonu arasındaki psiko-nöro-immünolojik mekanizmaları da inceler. Hastalığın başlangıcından terminal döneme veya iyileşme (survivorship) aşamasına kadar olan süreçte, hastanın yaşam kalitesini artırmayı ve başa çıkma stratejilerini (coping mechanisms) optimize etmeyi hedefler. Klinik uygulamalarda bilişsel davranışçı terapi, psiko-eğitim ve destek grupları aktif olarak kullanılır.
Etimoloji
Karıştırmayın
🔹 1. (psychooncology):
Genel psikiyatri veya konsültasyon-liyezon psikiyatrisi ile sıkça karıştırılır; ancak psiko-onkoloji, sadece genel ruh sağlığı sorunlarıyla ilgilenmez, spesifik olarak kanser hastalarının onkolojik tedavi süreçlerine özgü travmatik ve biyopsikososyal dinamiklerine odaklanır.
🔹 2. (psychosocial oncology):
Palyatif bakım (yalnızca semptom yönetimi ve son dönem konforuna odaklanır; psiko-onkoloji ise tanı anından itibaren tüm psikososyal süreçleri kapsar) ve psikiyatri (klinik psikiyatri farmakoterapi ağırlıklı tanı ve tedavi yaparken, psiko-onkoloji multidisipliner bir sosyal ve davranışsal yaklaşım sunar).
Keşfetmeye Devam Edin
Yaşam Kalitesi
Yaşam Kalitesi
Quality Of Life
Bireyin yaşamından elde ettiği genel hoşnutluk derecesini ve fiziksel, duygusal, maddi refah ile toplumsal katılım düzeyini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır.
İncele
Davranışsal Onkoloji
Davranışsal Onkoloji
Behavioral Oncology
Kanser tanısı alan bireylerin hastalık süreçlerindeki davranışsal, psikolojik ve sosyal faktörleri inceleyen ve müdahaleler geliştiren disiplin arası bir sağlık psikolojisi alt dalıdır.
İncele
Palyatif Bakım
Palyatif Bakım
Palliative Care
Yaşamı tehdit eden veyaciddi hastalıklarla mücadele eden bireylerin semptom kontrolüne, ağrı yönetimine ve yaşam kalitesinin artırılmasına odaklanan disiplinlerarası klinik yaklaşım.
İncele