Sosyal Hareketsizlik
Social İmmobility
Tanım
Bireylerin veya grupların sabit sosyal normlar ya da katı sınıf sistemleri nedeniyle bir sosyal sınıftan, statüden veya rolden diğerine geçişinin neredeyse imkansız olduğu toplumsal yapı özelliği.
Örnek Vaka / Uygulama
Geleneksel bir kast sistemine sahip kırsal bir bölgede doğan bir bireyin, ailesinin sahip olduğu mesleki ve ekonomik statünün dışına çıkmasının yasalar, gelenekler ve kültürel tabularla tamamen engellenmesi; bireyin ne kadar çabalarsa çabalasın doğduğu sosyal tabakanın sınırlarını asla aşamaması durumu.
Derin Analiz
Sosyoloji, sosyal psikoloji ve davranış bilimlerinin kesişim kümesinde yer alan sosyal hareketsizlik, bireysel faillik (agency) ile yapısal determinizm arasındaki gerilimi inceler. Bu olgu, özellikle katı kast sistemleri, feodal yapılar veya otoriter tabakalaşma modelleriyle karakterize edilen toplumlarda gözlemlenir. Bilişsel ve psikolojik düzeyde, sürekli ve aşılmaz bir sosyal hareketsizlik ortamı, bireylerde 'öğrenilmiş çaresizlik' (learned helplessness) mekanizmalarını tetikler. Statü atlayamayacağını veya yaşam koşullarını değiştiremeyeceğini erken yaşta içselleştiren bireyler, içsel motivasyon kaybı, kronik stres, düşük öz-yeterlilik algısı ve kolektif bir boyun eğme psikolojisi sergilerler. Nörobiyolojik olarak, bu durumun yarattığı uzun süreli sosyo-ekonomik dezavantaj ve çaresizlik hissi, hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) aksını sürekli aktive ederek kronik kortizol salınımına ve bunun sonucunda prefrontal korteksteki karar alma ve geleceği planlama devrelerinde işlevsel kapasite düşüşüne yol açabilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Sosyal hareketlilik (social mobility - bireylerin statü değiştirebilmesi), sosyal tabakalaşma (social stratification - toplumun katmanlara ayrılması) ve anomi (anomie - normsuzluk durumu).
Keşfetmeye Devam Edin
Öğrenilmiş Çaresizlik
Öğrenilmiş Çaresizlik
Learned Helplessness
Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.
İncele