Sosyal Yargı Kuramı
Social Judgment Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Şirket içi uzaktan çalışma politikasını tamamen sonlandırıp haftada beş gün tam zamanlı ofis zorunluluğu getirmek isteyen bir insan kaynakları yöneticisi düşünelim. Uzaktan çalışmayı kutsal savunan ve sadece evden çalışabileceğine inanan bir çalışanın (ret enlemi geniş) bu mesaja tepkisi öfke ve direnç olacaktır. Buna karşılık, hibrit düzeni benimseyen ancak haftada üç gün ofise gelebileceğini düşünen bir çalışan (kararsızlık ve kabul enlemi sınırında) için 'haftada iki gün ofis, üç gün ev' önerisi, sosyal yargı mekanizması üzerinden en yüksek ikna potansiyelini barındıran optimum uzlaşı noktasıdır.
Derin Analiz
Muzafer Sherif, Carolyn Wood Sherif ve Carl I. Hovland tarafından geliştirilen Sosyal Yargı Kuramı (SJT), bilişsel psikoloji ve sosyal psikolojinin kesişim kümesinde yer alır. Kuramın temel mekanizması, insan zihninin yeni gelen bir uyarıcıyı (fikir veya argüman) mutlak bir boşlukta değerlendirmediği, aksine zihinsel bir tutum sürekliliği (attitude scale) üzerinde konumlandırdığı varsayımına dayanır. Zihin bu süreçte üç kritik enlem (latitude) kullanır: Kabul enlemi (kişinin onayladığı veya makul bulduğu pozisyonlar kümesi), ret enlemi (kesinlikle reddettiği veya mantıksız bulduğu pozisyonlar) ve taahhütsüzlük/kararsızlık enlemi (nötr kaldığı, ne kabul ne de ret bildirdiği alan). İletişimin ikna edici gücü, mesajın önerdiği konumun bireyin mevcut kabul enleminin sınırlarına olan mesafesine bağlıdır. Eğer mesaj bireyin zihnindeki ret enlemine düşerse 'bumerang etkisi' tetiklenebilir ve tutum değişimi yerine direnç artışı gözlemlenir. En yüksek ikna etkisi, mesaj bireyin kabul veya kararsızlık enleminin sınırlarında, yani 'kabul edilebilirliğin eşiğinde' konumlandığında gerçekleşir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bilişsel Uyumsuzluk Kuramı (Cognitive Dissonance Theory) ile sıklıkla karıştırılır. Bilişsel uyumsuzluk, eylem ile tutum arasındaki çelişkiden doğan psikolojik gerilime odaklanırken; Sosyal Yargı Kuramı, yeni bilginin algısal olarak mevcut tutum ölçeğinde nereye yerleştirileceğinin erken evredeki kategorizasyon süreciyle ilgilenir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kabul Enlemi
Kabul Enlemi
Latitude Of Acceptance
Sosyal yargı teorisinde, bir bireyin kendi tercih ettiği tutumsal konumla birlikte, mantıklı veya makul bulduğu tüm diğer kabul edilebilir tutum pozisyonlarının oluşturduğu aralık.
İncele
Bumerang Etkisi
Bumerang Etkisi
Boomerang Effect
Bir ikna çabasının, hedeflenen tutum değişiminin tam tersi yönde bir etki yaratması ve bireyin mevcut görüşünü eskisinden daha radikal şekilde savunması durumu.
İncele