ABCDE Tekniği
ABCDE Technique
Tanım
Albert Ellis'in Akılcı Duygusal Davranışçı Terapisi kapsamında, irrasyonel inançların aktif olarak sorgulanması ve işlevsel sonuçlarla değiştirilmesi sürecini içeren bilişsel yeniden yapılandırma prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir danışanın topluluk önünde yapacağı sunum öncesinde 'Kesintiye uğrasam herkes benim yetersiz olduğumu düşünecek ve mahvolacağım' (B) düşüncesiyle yoğun kaygı yaşaması (C) durumunda, terapist D aşamasında 'Kesintiye uğramak seni neden tamamen yetersiz kılınır? Kanıtın nedir?' şeklinde sorularla bu inancı sorgulatır. E aşamasında ise danışan 'Herkes hata yapabilir, bu benim değerimi düşürmez' inancını benimser ve kaygısı yönetilebilir bir seviyeye iner.
Derin Analiz
ABCDE tekniği, klasik Bilişsel Davranışçı Terapi ekolünün temel taşlarından biri olup, bireylerin olaylar (A) karşısındaki otomatik inançlarını (B) ve bu inançların yarattığı duygusal/davranışsal sonuçları (C) incelemesini sağlar. D aşaması (Disputing), terapistin veya bireyin bu irrasyonel inançları mantıksal, ampirik ve pragmatik olarak sorguladığı kritik evredir. E aşaması (Effects) ise bu bilişsel esneme sonucunda ortaya çıkan yeni, adaptif inançları, yapıcı duyguları ve işlevsel davranışları kapsar. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, prefrontal korteksin amigdala kaynaklı limbik tepkiler üzerindeki üst düzey regülasyonunu ve sinaptik plastisite yoluyla alternatif nöral devrelerin güçlendirilmesini destekler.
Etimoloji
İngilizce harf kısaltmasından türetilmiştir (A: Activating event [Tetikleyici olay], B: Beliefs [İnançlar], C: Consequences [Sonuçlar], D: Disputing [Sorgulama], E: Effects [Etkiler]); kökeni Albert Ellis'in Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi (REBT) modeline dayanır.
Karıştırmayın
Aaron Beck'in Bilişsel Yeniden Yapılandırma modeliyle sıkça karıştırılır; Beck modeli daha çok otomatik düşüncelerin ampirik gerçekliğini test etmeye odaklanırken, Ellis'in ABCDE modeli irrasyonel inançların dogmatik doğasına ve felsefi sorgulanmasına (Disputing) odaklanır.