Aberan Yanıt
Aberrant Response
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan 7 yaşındaki bir çocuğun, sınıftaki ani gürültülü bir uyaran karşısında masanın altına girerek çığlık atması ve ellerini kulaklarına vurarak etrafa nesne fırlatması; duyusal aşırı yüklenme ve yetersiz duyusal düzenleme nedeniyle ortaya çıkan tipik bir aberan yanıt örneğidir.
Derin Analiz
Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) ve klinik psikiyatri perspektifinden bakıldığında, aberan yanıt kavramı, bireyin çevresel uyaranlara verdiği adaptif olmayan veya işlevsel kısıtlılık yaratan tepki kalıplarını ifade eder. Bu tür yanıtlar; kendini yaralama, agresyon, stereotipik hareketler veya otistik spektrum bozukluklarında görülen atipik ritüeller gibi geniş bir yelpazeyi kapsar. Nörobiyolojik düzeyde, bu sapmalar genellikle prefrontal korteksin alt kortikal yapıları (örneğin amigdala ve bazal ganglionlar) üzerindeki inhibitör kontrolünün yetersizliği veya dopaminerjik/serotonerjik nörotransmitter devrelerindeki regülasyon bozuklukları ile ilişkilendirilir. Klinik müdahalelerde temel amaç, bu atipik yanıtların ardındaki işlevsel bağı (örn. kaçış, dikkat çekme, duyusal uyarı) saptamak ve bunları proaktif pekiştirme stratejileriyle adaptif alternatiflerle değiştirmektir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Adaptif olmayan davranış (genellikle daha geniş bir işlevsellik kaybı kümesini tanımlar) ve maladaptif başa çıkma stratejisi (bireyin bilinçli veya yarı bilinçli olarak stresle baş etmede kullandığı işlevsiz yollar; aberan yanıt ise daha çok istemsiz, reaktif veya pekişmiş davranışsal kalıpları kapsar).
Keşfetmeye Devam Edin
Davranışsal Müdahale
Davranışsal Müdahale
Behavioral İntervention
Bireylerin sağlık davranışlarını iyileştirmek, hastalık riskini azaltmak veya mevcut tıbbi durumları yönetmek amacıyla tasarlanmış sistematik yaklaşımların bütünü.
İncele
İşlevsel Davranış Değerlendirmesi
İşlevsel Davranış Değerlendirmesi
Functional Behavioral Assessment (FBA)
Uygulamalı davranış analizinde, uyumsuz ya da problemli bir davranışın ortaya çıkmasına neden olan çevresel koşulları, tetikleyicileri ve sonuçları ampirik olarak inceleyerek davranışın hizmet ettiği işlevi belirleme yaklaşımı.
İncele