Alkol Kaynaklı Kalıcı Demans
Alcoholic Dementia
Tanım
Uzun süreli ve aşırı alkol kullanımının yol açtığı, beyin dokusunda kalıcı hasar ile karakterize, bilişsel işlevlerde ilerleyici ve kalıcı bozulma durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
52 yaşında, 25 yıldır günlük yüksek miktarda alkol tüketimi öyküsü olan bir birey; yakın bellek bozukluğu, yeni bilgi öğrenmede güçlük, soyut kavramları anlamada yetersizlik ve günlük yaşam aktivitelerini planlamada yaşadığı ciddi zorluklar nedeniyle yakınları tarafından kliniğe getirilir. Nöropsikolojik değerlendirmede yürütücü işlev testlerinde belirgin düşüş saptanırken, yapısal beyin görüntülemesinde yaygın kortikal atrofi ve frontal lobda hacim kaybı gözlenir. Alkol bırakıldıktan sonra geçen 6 aya rağmen bilişsel eksikliklerin gerilememesi üzerine tablo kalıcı demans olarak sınıflandırılır.
Derin Analiz
Alkol kaynaklı kalıcı demans, kronik etanol neurotoksisitesinin ve buna eşlik eden beslenme yetersizliklerinin (özellikle tiamin eksikliği) merkezi sinir sisteminde yarattığı yapısal yıkımın bir sonucudur. Frontal loblar başta olmak üzere serebral kortekste nöronal kayıp, beyaz madde dejenerasyonu ve ventriküler genişleme ile kendini gösterir. Bilişsel işlevlerdeki gerileme; yürütücü işlevler, soyut düşünme, bellek ve yargılama yetisinde belirginleşir. DSM-5 kriterlerinde 'Alkolün Neden Olduğu Nörobilişsel Bozukluk' başlığı altında değerlendirilir ve alkol alımı kesildikten sonra bile süreklilik arz eden kalıcı bir seyir izler.
Etimoloji
Latince 'alcohol' (arapça al-kuhul'dan) ve 'dementia' (demens: akıldan çıkmış, delirmiş; de- [uzaklaşma, yoksunluk] + mens [akıl, zihin] köklerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Wernicke-Korsakoff Sendromu ile sıklıkla karıştırılır; Wernicke-Korsakoff akut tiamin eksikliğine bağlı olarak gelişen daha spesifik bir amnestik sendrom iken, alkol kaynaklı demans daha geniş yayılımlı kortikal ve subkortikal yıkımla karakterize genel bir bilişsel bozulmadır.