Alkol Yoksunluk Deliryumu
Alcohol Withdrawal Delirium
Tanım
Uzun süreli ve ağır alkol kullanımının ani kesilmesini takiben ortaya çıkan; bilinç bulanıklığı, kognitif bozulmalar ve otonomik instabilite ile karakterize, tıbbi acil durum niteliğindeki geri dönüşümlü sendrom.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır her gün düzenli olarak yüksek miktarda alkol tüketen 54 yaşındaki bir erkek hasta, hastaneye yatırıldıktan 48 saat sonra etrafındaki kişileri tanıyamama, odadaki hayali nesneleri ve böcekleri görme (görsel halüsinasyon), şiddetli titreme (tremor), taşikardi ve yoğun ajitasyon belirtileriyle yönelmiştir. Hastanın bu tablosu basit alkol yoksunluğundan ayrılarak acil tıbbi müdahale gerektiren alkol yoksunluk deliryumu olarak yönetilmiştir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde bu tablo, kronik etanol maruziyetinin merkezi sinir sisteminde yarattığı farmakolojik adaptasyonun (nöroadaptasyon) ani bozulmasıyla tetiklenir. Alkol, GABAerjik sistemi (özellikle GABA-A reseptörleri üzerinden) kronik olarak potansiyalize ederken, NMDA reseptörleri üzerinden glutamaterjik sistemi inhibe eder. Alkolün birden kesilmesi, GABAerjik tonusta ani bir düşüşe ve eş zamanlı olarak glutamaterjik sistemde kitlesel bir eksitotoksik hiperaktiviteye (NMDAR up-regülasyonu) yol açar. Bu durum kortikal hiper-uyarılmışlığa, serbest radikal hasarına ve klasik deliryum tablosuna sebep olur. Klinik pratikte DSM-5-TR kapsamında alkol kaynaklı zihinsel bozukluklar altında değerlendirilir ve tedavi edilmediğinde yüksek mortalite oranına sahip potansiyel olarak ölümcül bir durumdur.
Etimoloji
İngilizce 'alcohol' (Arapça 'al-kuhul') + 'withdrawal' (geri çekilme/bırakma) + Latince 'delirium' (de- [çizgiden sapmak] + lira [sabana sürülen düz çizgi], yani zihinsel raydan çıkma hali).
Karıştırmayın
Basit alkol yoksunluğu ile karıştırılır; basit yoksunlukta bilinç bulanıklığı ve kognitif kaymalar görülmezken, deliryum tablosunda yönelim bozukluğu ve dikkat defisitleri ön plandadır. Ayrıca Wernicke-Korsakoff sendromundan akut ve dalgalı seyriyle ayrılır.