Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Davranışsal Nöropsikoloji

Behavioral Neuropsychology

Tanım

Beyin hasarı olan bireylerin tedavisinde davranış terapisi tekniklerini klinik nöropsikoloji yaklaşımıyla entegre eden uzmanlık alt dalıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Trafik kazası sonrası sol frontal lobunda hasar oluşan ve buna bağlı olarak ciddi öfke patlamaları ve dürtüsel davranışlar sergileyen 34 yaşındaki bir hastanın rehabilitasyonunda; davranışsal nöropsikolog, olumlu pekiştirme tarifeleri ve çevresel uyaran kontrolü (antecedent control) tekniklerini içeren kişiselleştirilmiş bir davranış değiştirme protokolü uygular.

Derin Analiz

Davranışsal nöropsikoloji, klasik nöropsikolojik değerlendirme yöntemlerini öğrenme teorileri ve davranış değiştirme ilkeleriyle harmanlar. Beyin hasarı sonrasında ortaya çıkan nöropsikolojik defisitlerin (örn. yürütücü işlev bozuklukları, bellek kayıpları veya frontal lob sendromuna bağlı dürtü kontrol sorunları) yalnızca yapısal olarak haritalandırılmasıyla yetinmez; bu bozuklukların bireyin günlük işlevselliğini nasıl kısıtladığını davranışsal bir perspektifle ele alır. Edimsel ve klasik koşullanma ilkelerini kullanarak, nörolojik hasarlı hastaların adaptif davranışlar kazanmasını, maladaptif davranışların sönümlenmesini ve çevresel modifikasyonlarla rehabilitasyon sürecinin optimize edilmesini sağlar. Klinik pratikte, nörogörüntüleme verileri ile davranışsal analiz verileri eşzamanlı olarak değerlendirilir.

Etimoloji

İngilizce 'behavioral' (Latince 'behavio' [tavır takınmak, davranmak] kökünden türetilmiştir) ile Yunanca 'neuron' [sinir, sinir sistemi] ve 'logia' [bilim, çalışma] kelimelerinin birleşiminden oluşan 'neuropsychology' terimlerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Klinik Nöropsikoloji (genellikle tanı ve bilişsel işlevlerin haritalandırılmasına odaklanır, davranış terapisi entegrasyonu zorunlu değildir) ile Davranış Terapisi (beyin hasarı etiyolojisini dikkate almadan genel psikiyatrik durumlara odaklanabilir).