Davranışsal Ters Çevirme
Behavior Reversal
Tanım
Danışanın, terapist gözetiminde, genellikle alışılagelmiş tepkilerinin zıttı olan ve kişilerarası çatışmalarda işlevsel nitelik taşıyan arzu edilir yanıtları pratik ettiği bir davranış değiştirme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal kaygı bozukluğu yaşayan ve eleştirildiğinde hemen savunmaya geçerek öfkelenen bir danışanla yapılan seanslarda; terapist bu durumu simüle eder. Danışanın normalde verdiği öfke tepkisi yerine, derin bir nefes alıp karşı tarafı sakinçe dinleme ve yapıcı geri bildirim isteme davranışı (ters tepki) defalarca prova edilir ve klinik ortamda pekiştirilir.
Derin Analiz
Davranışçı ve Bilişsel-Davranışçı Terapi (BDT) ekollerinde kök bulan bu teknik, operant koşullama ve sosyal öğrenme kuramlarının klinik pratikteki izdüşümüdür. Bireyin otomatize olmuş maladaptif (uyum bozucu) tepki kalıplarını kırarak, yeni ve adaptif nörodavranışsal yolların pekiştirilmesini hedefler. Süreç genellikle rol yapma (role-playing), model alma, sistematik geribildirim ve pekiştireç tarifelerini içerir. Amaç, kişinin uyarıcı-tepki zincirindeki otomatik pilot mekanizmasını bilinçli bir müdahaleyle kesintiye uğratmak ve repertuarına esneklik kazandırmaktır.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavour') ve 'reversal' (tersine çevirme, Latince 'revertere' [geri dönmek] kökünden türetilmiştir) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Alışkanlığı tersine çevirme eğitimi (Habit reversal training - tic tırnak yeme gibi motor alışkanlıklar için kullanılır) ile sıklıkla karıştırılır; ancak davranışsal ters çevirme, spesifik motor tiklerden ziyade kişilerarası çatışma ve sosyal etkileşim kalıplarına odaklanır.