Dissosiyatif Stupor
Dissociative Stupor
Tanım
Akut strese ikincil olarak ortaya çıkan, istemli hareketlerde derin azalma veya tam yokluk ile dış uyaranlara karşı duyarsızlıkla karakterize dissosiyatif durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli bir trafik kazası atlatan 26 yaşındaki bir danışan, kazadan hemen sonra fiziksel olarak yara almamış olmasına rağmen saatlerce olduğu yerde kımıldamadan oturmuş, konuşma taleplerine yanıt vermemiş, gözleri sabit bir noktaya odaklanmış halde bulunmuştur. Tıbbi tetkiklerde nörolojik bir hasara rastlanmamış, durumun akut travmaya verilen dissosiyatif bir stupor tepkisi olduğu anlaşılmıştır.
Derin Analiz
Dissosiyatif stupor, bireyin aşırı psikolojik travma veya akut stresörlerle başa çıkamayarak gerçeklikten ve bedensel kontrolden tamamen kopmasını ifade eder. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum aşırı aktive olmuş sempatik sinir sisteminin ani bir 'donma' (freeze) tepkisine dönüşmesiyle ilgilidir. Prefrontal korteksin üst düzeybilişsel kontrollerinin, limbik sistemden gelen yoğun korku ve tehdit sinyalleri altında geçici olarak bloke olması söz konusudur. Motor hareket kaybı ve mutizm görülmesine rağmen, hastanın EEG bulguları komadan farklı olarak uyanıklık halini gösterir. DSM-5 sınıflandırımında Diğer Belirtilmiş veya Belirtilmemiş Dissosiyatif Bozukluklar başlığı altında incelenir.
Etimoloji
Latince 'dissociare' (ayırmak, bölmek) kökünden türetilen dissosiyasyon ile Latince 'stupor' (hissizlik, şaşkınlık, duyarsızlık) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Katalepsi ve katatoni ile karıştırılabilir; ancak katatoni sıklıkla şizofreni gibi psikotik tabloların bir parçasıyken, dissosiyatif stupor doğrudan net bir akut stres faktörüne veya travmaya ikincil olarak gelişir.
Keşfetmeye Devam Edin
Akut Stres Tepkisi
Acute Stress Response
Canlının ani ve tehdit edici bir çevresel uyaranla karşılaştığında hayatta kalmasını sağlamak amacıyla devreye giren, otonom sinir sisteminin hızlı fizyolojik ve hormonal tepki mekanizmasıdır.
Dissosiyatif Amnezi
Dissociative Amnesia
Travmatik veya aşırı stresli yaşam olaylarına bağlı olarak gelişen, sıradan unutkanlıkla açıklanamayacak kadar geniş kapsamlı ve kişisel otobiyografik bilgilerin hatırlanamamasıyla karakterize dissosiyatif bozukluk.
Katatoni
Catatonia
İstemli hareketlerin ve motor davranışların belirgin biçimde bozulması, aşırı motor aktivite, hareketsizlik veya tuhaf postürlerin benimsenmesiyle kendini gösteren klinik bir sendromdur.