EPQ
EPQ
Tanım
Bireylerin temel kişilik boyutlarını (psikotisizm, dışadönüklük ve nörotisizm) ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir envanterdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede, kronik kaygı ve sosyal izolasyon şikayetiyle başvuran bir danışana uygulanan EPQ, bireyin nörotisizm skorunun çok yüksek, dışadönüklük skorunun ise düşük olduğunu gösterir. Bu veri, terapistin tedavi planında hem otonomik regülasyon tekniklerine odaklanmasını hem de danışanın sosyal beceri eksikliklerini ele almasını sağlar.
Derin Analiz
EPQ, Eysenck'in üç faktörlü kişilik kuramına (PEN modeli: Psikotisizm, Dışadönüklük, Nörotisizm) dayanan psikometrik bir araçtır. Faktör analizi yöntemleriyle geliştirilen bu envanter, bireylerin sinir sistemlerinin fizyolojik tabanını ve genetik yatkınlıklarını ölçmeyi hedefler. Özellikle nörotisizm alt boyutu otonom sinir sisteminin tepkiselliğiyle, dışadönüklük ise retiküler aktive edici sistemin (RAS) uyarılma eşiğiyle ilişkilendirilir. Psikotisizm boyutu ise daha sonradan eklenmiş olup, dürtüsellik, saldırganlık ve uyumsuzluk eğilimlerini kapsar.
Etimoloji
İngilizce 'Eysenck Personality Questionnaire' (Eysenck Kişilik Anketi) ifadesinin akronimi olup, Hans Jürgen Eysenck ve Sybil B. G. Eysenck'in soyadlarının baş harflerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genellikle Beş Faktör Kişilik Envanteri (NEO-PI) ile karıştırılır; aradaki temel fark, NEO-PI'nın beş faktörlü bir model (Big Five) izlemesi, EPQ'nun ise Eysenck'in üçlü biyolojik modeline dayanmasıdır.