Geç Demanse
Tardive Dysmentia
Tanım
Uzun süreli antipsikotik ilaç kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan; duygu durum, sosyal davranış, aktivite düzeyi ve düşünce süreçlerinde bozulmalarla karakterize iatrojenik bir davranış bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır birinci nesil antipsikotiklerle şizofreni tedavisi gören 58 yaşındaki bir erkek hasta, motor bulguları olmaksızın ani duygu patlamaları, çevredekilerin kişisel alanına müdahale etme, durdurulamaz bir konuşma arzusu (lokasite) ve zaman zaman öfke nötrleşmesi yerine aşırı düşmanca reaksiyonlar sergilemeye başlamıştır. Yapılan klinik değerlendirmede bu tablonun tardif diskinezinin davranışsal karşılığı olan geç demanse olduğu saptanmıştır.
Derin Analiz
Geç demanse kavramı, uzun süreli nöroleptik maruziyetinin motor sistem üzerindeki klasik etkilerine (tardif diskinezi) benzer şekilde, yüksek kortikal işlevler ve limbik sistem üzerinde yarattığı nörobiyolojik tahribatı tanımlamak için literatüre girmiştir. Patofizyolojisinde uzun süreli dopaminerjik blokaja bağlı olarak bazal ganglionlar ve prefrontal korteks arasındaki devrelerde meydana gelen iatrojenik adaptasyon mekanizmaları rol oynar. Klinik tabloda uygunsuz ses tonu, basmakalıp olmayan konuşma taşkınlıkları, öfori, dürtü kontrol sorunları ve sosyal içe çekilme ile hiperaktivite arasında dalgalanan epizodik geçişler gözlenir. DSM-5 sınıflandırmasında ayrı birincil tanı kategorisinden ziyade, ilaç kaynaklı hareket bozuklukları ve diğer olumsuz ilaç reaksiyonları spektrumu içinde ele alınan nadir bir klinik görünümdür.
Etimoloji
Karıştırmayın
Tardif diskinezi (motor istemsiz hareketlerle kendini gösterir, geç demanse ise davranışsal ve bilişsel alanı etkiler), Bipolar bozukluk manik atak (benzer bir taşkınlık ve öfori tablosu çizebilir ancak ilaç kullanım geçmişi ve başlangıç yaşı ayırt edicidir).
Keşfetmeye Devam Edin
Nöroleptik Malign Sendrom
Nöroleptik Malign Sendrom
Neuroleptic Malignant Syndrome
Tipik antipsikotik ilaçların kullanımı veya ani doz artışlarıyla tetiklenen; hipertermi, otonomik instabilite, kas rijiditesi ve bilinç değişiklikleriyle seyreden, yüksek mortalite oranına sahip nadir ve acil bir klinik tablodur.
İncele